خانه عناوین سایت بانک مقالات «جلسات درس تفسیر موضوعی»

اصول و مبانی تفسیر الفرقان (۲)
ارسال در تاريخ پنجشنبه ۱٠ فروردین ۱۳٩۱ توسط سید صابر

بسم الله الرحمن الرحیم

تفسیرالفرقان که نام کامل آن «الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن والسّنة» است، به وسیله مفسّر معاصر (مرحوم) دکتر شیخ محمد صادقی تهرانی تدوین یافته است. این تفسیر که در ۳۰ مجلّد تنظیم شده است، دوره کامل تفسیرقرآن کریم می باشد که از آغاز تا انتهای قرآن به تفسیر آیه به آیه آن پرداخته است. مفسّر درآغاز چنانکه خود می گوید از تفسیر چند جزء آخر قرآن شروع کرده است و درادامه از ابتدای قرآن اقدام به تفسیر کرده وتا انتها ادامه داده است.

این تفسیر هم از نظر محتوا وهم ازجهت سبک، یکی از تفاسیر بدیع امامیه به شمار می آید، چه این که ازنظر محتوا ـ برخلاف بیشتر تفاسیر که غالب محتوای آنها تکرار حرفهای گذشتگان است ـ دارای مطالب ونکات بکر و تازه است که خواننده را درفهم قرآن و استدلال به آن درفضای تازه ای ازمفاهیم و معانی قرار می دهد. ازنظر سبک و شیوه تفسیری نیز، ویژگیها وبرجستگیهایی درآن وجود دارد که تفاسیر موجود کم تر ازآن برخوردارند.

دراین مقاله می کوشیم با تبیین محورهایی چند در زمینه خصوصیات این تفسیر، گامی هرچند کوتاه در شناساندن آن به جامعه فرهنگی برداریم. این محورها عبارتند از:

۱. سبک تفسیر ۲. ویژگیهای سبک؛ که دراین بخش با خطوط کلی حرکت مفسّر آشنا می شویم ۳. مبانی و دیدگاههــای مفسر نسبت به قرآن وعناصر مؤثر در فهم آن.

سبک تفسیر

عنوان تفسیر چنین می نماید که مفسّر از دو سبک تفسیر قرآن با قرآن و تفسیر قرآن با سنّت، سود برده است. امّا درمقدمه تفسیر اظهار می دارد که بایسته ترین روش تفسیری، شیوه تفسیر قرآن با قرآن است.

وی می نویسد:

«همه شیوه های تفسیری نادرست است، جز شیوه تفسیر قرآن با قرآن واین همان شیوه تفسیر پیامبر(ص) و امامان (ع) است. بر مفسّران لازم است که این روش تفسیری را از معلمان معصوم فراگیرند و در تفسیر آیات به کار بندند

درمجالی دیگر می نویسد:

«روشهای تفسیری از دوحالت بیرون نیستند: یا تفسیر قرآن با قرآن هستند ویا تفسیر قرآن با رأی.»

مفسّر در تحلیل و تأیید این شیوه پیشنهادی، به آیه هایی استدلال می کند که قرآن را نور و برهان و بیان وهدایت معرفی می کند و می گوید:

«چیزی که خود، بیان وهدایت است ومرجع و تکیه گاه غیرخود به شمار می آید، پیش ازاین که روشن گر غیر باشد، باید خود مبیّن و روشن گر خود باشد.»

این سخنان چنان می نماید که نوعی تناقض و ناهمسازی درگفتار و رفتار تفسیری مفسّر ونیز عنوان کتاب وجود دارد! آیا به واقع چنین است؟

ظاهر سخن گرچه نوعی ناسازگاری بین شیوه پیشنهادی و شیوه به کار رفته را نشان می دهد، ولی با مطالعه تصوّرات و برداشتهای مفسر از دو سبک یاد شده ونمونه های عملی تفسیر، پاسخ چیزی دیگری است.

مفسّر براین باور است که برایند تفسیر قرآن با قرآن، دستیابی به نخستین مفاهیم ومعارف قرآنی است، مرتبه ای ازمعنا که درچارچوب دلالت مطابقی آیه قرار دارد. درحالی که روایات تفسیری بیشتر درصدد نشان دادن نمونه ها ومعانی پنهان آیات است و چنانکه خود می گوید نگاه روایات تفسیری به معانی ژرفتر کلام وحی است، با این ویژگی که مفاهیم ژرف، ریشه در معانی ومنطوق دارد و در پرتو آن شکل می گیرد به گونه ای که درستی و نادرستی آن ها در گرو برابری و نابرابری با منطوق آیات است. چه این که به مقتضای محوریت قرآن در ارزشیابی روایات و درستی و نادرستی آنها، منطوق آیات، معیار سازگاری و ناسازگاری روایات با قرآن است. ودرنتیجه تفسیر مأثور چیزی جدا از آیه نیست، بلکه برخی ازمراتب معنایی آن است که درپرتو سطح ظاهر آیه با یاری جستن از آیات دیگر به دست آمده است. بنابراین تفسیر قرآن با سنّت گونه ای از تفسیر قرآن با قرآن است. دکتر صادقی در مقدمه تفسیر خود می نویسد:

«کم ترین چیزی که باید نسبت به آن اقدام کرد، فهم عبارت است که همان معنای مطابقی وظاهر آیه می باشد. پس این معنای مطابقی، پایه واساس کشف زوایای دیگر ازمعنا قرار می گیرد، چه این که تفسیر دارای چهار مرتبه است: تفسیر عبارت. تفسیر اشارت. تفسیر لطائف و تفسیر حقایق؛ پس همین معنای ظاهر، معیار عرضه حدیث بر قرآن است

نمونه های عملی تفسیر نیز گویای همین واقعیت است که مفسّر در پذیرش تفسیر مأثور، پیش از هرچیز به سازگاری آن با مراتب مختلف معنایی آیه می اندیشد و دستیابی به هرمعنای تازه را در پرتو مفهوم ظاهر آیه و سازگاری با آن جست وجو می کند.

به این ترتیب شیوه مفسّر درحقیقت همان شیوه پیشنهادی تفسیر قرآن با قرآن است. هرچند از سنّت نیز بهره برده است.

مشاهده متن کامل مقاله
« اصول و مبانی تفسیر الفرقان »

_____________________
پی نوشت ۱: این مقاله از آقای محمد رضا امین می باشد که مجله پژوهش های قرآنی، پاییز و زمستان ۱۳۷۵، شماره ۷ و ۸  از صفحه ۲۸۲ تا ۳۰۵ آن را چاپ نموده است.


برچسب ها : مقالات، نقد و مصاحبه ،انقلاب قرآنی
پیرامون تصحیح کتاب شریف اصول الاستنباط
ارسال در تاريخ سه‌شنبه ۱ فروردین ۱۳٩۱ توسط سید صابر

بسم الله الرحمن الرحیم
والحمد لله رب العالمین

 ضمن تسلیت مجدد سالروز رحلت مرجع قرآنیان حضرت آیت الله العظمی صادقی تهرانی در روز اول فروردین سال 1390 ، مطلبی بسیار مهم که مدتهای مدیدی است قصد ارائه آنرا به حقیقت جویان و یاران قرآنی داریم به مناسبت چنین روزی خدمت شما عرضه می کنیم تا تسلیتی باشد بر دل رنج دیده اهل قرآن در این یک سالی که گذشت و چراغی باشد برای پیروان راستین و ادامه دهندگان راه قرآن که حضرت آیت الله صادقی «قدس سره» احیا کننده آن در عصر غیبت بوده اند.

بعد از آنکه ما مطلب «مهم : شبهاتی پیرامون اجماع، شهرت، خبر واحد» را منتشر نمودیم که حاوی شرحی بود بر «بیانیه معروف سال 1386 آیت الله العظمی صادقی تهرانی (قدس سره) پیرامون اجماع، شهرت و خبر واحد»، بحث های حاشیه ای درگرفت و منجر به مسائلی شد که نتیجه آن این نوشته و مطالب آن است:

ادامه مطلب...
برچسب ها : انقلاب قرآنی ،اخبار و اطلاع رسانی ،اسناد و گزارشات

رسولان - برترین مرجع دانلود آثار آیت الله العظمی محمد صادقی تهرانی
درباره سایت:
آیت الله العظمی محمد صادقی تهرانی

در طول چهارده قرن گذشته همواره قرآن، کنار گذاشته شده و مظلوم بوده است و عالمان دینی کمتر قرآن را محور کار خویش قرار داده اند.

در این میان آیة الله صادقی تهرانی«ره»، از معدود فقیهانی بوده است که کتاب خدا را در همه ابعاد محور اصلی کار خود قرار داده و روایات را نیز در صورت تطابق یا عدم مغایرت با کلام خدا پذیرفته نه صرفا بر مبنای علم رجال و حدیث و...

ایشان بیان کننده فقه گویا در برابر فقه سنتی و فقه پویا می باشند.

این فقه قرآن محور، همان روش معصومان محمدی علیهم السلام می باشد که برمبنای روایات فوق حد تواتر، بر همه مسلمین نیز عمل به آن واجب است.

در این سایت از مبانی، افکار، فتاوای فقهی، زندگینامه و احیانا خبرهای مربوط به صاحب تفسیر شریف الفرقان خواهیم نوشت.

إن شاء الله

...