خانه عناوین سایت بانک مقالات «جلسات درس تفسیر موضوعی»

احکام روزه در بیان آیت الله العظمی صادقی تهرانی
ارسال در تاريخ چهارشنبه ٢۸ تیر ۱۳٩۱ توسط سید صابر

بسم الله الذی لیس کمثله شیء و هو السمیع البصیر

به خود میگویم:
ماه رجب آمد و رفت... چه کردی؟!... شعبان را هم گذراندی و درک نکردی...

به خدا میگویم:
تو مهربانی، تو میدانی و میپوشانی... تو میشنوی... ماه رمضان از راه رسیده و من همچنان غافل از خویشتنم... مرا سعادتی عطا کن که در پایان این میهمانی پر برکت، توشه ای بردارم از حکمت و معرفت...

--------------------

ضمن تبریک فرارسیدن ماه مبارک رمضان، تعدادی از فتاوای قرآنی
آیت الله صادقی تهرانی
(قدس الله تربته الزّکیّة) را پیرامون مسئله ی روزه
به نظر شما میرسانیم:

 سن تکلیف برای روزه

١- روزه‏ ماه مبارک رمضان بر مکلفان پسر و دختر بطور میانگین در سیزده سالگى واجب است.(۱)

اگر مکلفی در سن کم تر از سیزده سالگى توان انجام روزه را دارد بر او واجب است که روزه بگیرد. ولی کسی که سیزده سالش هم بگذرد و قدرت گرفتن روزه را نداشته باشد نه درحالت عسر و نه در حال حرج روزه بر او واجب نیست که «لا یکلف الله نفسا الا وسعها».

و بالاخره قانون کلى در روزه و هر عبادت بدنى واجب، علاوه بر داشتن تمکن عقلانى «که دیوانه یا صغیر نباشد» داشتن قدرت و تمکّن جسمانى و دیگر تمکن های مربوط به آن واجب، شرط اساسى است.

نیت

٢- روزه مانند هر عبادتى دیگر واجب است با نیت قربت باشد و نه نیتى دیگر و همین اندازه که از تو بپرسند در چه حالى بگویى براى خدا روزه دارم همین نیت قربت است و بس.

روزه مسافر

٣- روزه براى مسافران مانند دیگران در صورت امکان بدون عسر یا حرج واجب است.

سفر هم مانند مرض، که مورد استثنایى براى ترک روزه است، فقط به عنوان عسر و زیان موجب ترک روزه مى شود و بس.

پیوند سفر به‏ مرض بدین جهت است که سفرهاى گذشته با حالت روزه موجب مرض یا عسر و حرج مى‏ شده وگرنه هر سفرى ملحق به عسر و حرج نمى شود. و در سفرهاى کنونى چه بسا انسان از خانه ى خود هم راحت ‏تر است.

و مبناى این حکم آیه شریفه ى «یُریدُ اللّه‏ بِکُمُ الْیُسْرَ وَ لا یُریدُ بِکُمُ الْعُسْرَ» (بقره، ۱۸۵) مى باشد که «خدا براى شما آسانى مى خواهد نه سختى»؛ بنابرین سختى در وطن مانع روزه و آسانیش در هر سفرى موجب روزه است. اصولاً مرض و سفر که عذرى براى روزه مقرر شده؛ تنها به علت حرج و یا عسرى است که در این دو حالت پیش مى آید، روى این اصل تنها در این دو حالت است که روزه واجب نیست. البته در صورتى که حرج یا عسر اختیارى نباشد، و یا در صورت اضطراریش توان و امکان برطرف کردنشان درکار نباشد.

مبطل نبودن آشامیدن آب و استعمال دخانیات در حالت اضطرار

۴- اگر در اثر بیمارى ویژه اى و یا گرمى استثنایى هوا فقط نیازمند به‏ آشامیدن آب است که تنها نیاشامیدن آب براى این بیمارى ویژه زیان آور و یا تنها طاقت فرسا است، فقط به اندازه رفع ضرورت مى تواند آب بیاشامد و روزه اش درست است و قضا هم ندارد. و همچنین در مورد افراد معتاد به ‏سیگار و یا تریاک و چیزهاى دیگر گرچه این اعتیادها کلاً حرام است و مصرف سیگار و مواد مخدر از نظر شرع ممنوع و حرام می باشد، در عین حال اگر اتمام روزه اش بستگى به مصرف این مواد دارد ؛ مى تواند فقط به‏ اندازه رفع ضرورت مصرف نماید و روزه اش را بگیرد.

کارهایی که موجب باطل شدن روزه می شوند و یا حرام اند

۵- این کارها به‏ دو بخش تقسیم مى شوند: یکى کارهایى که روزه را باطل مى کنند شامل عمل جنسى یا بیرون آوردن منى، خوردن و آشامیدن و کذب عمدى بر خدا و رسول، و بخش دوم کارهایى که تنها حرامند و روزه را باطل نمى کنند، مانند سر زیرِ آب کردن و اماله کردن و استعمال دخانیات که در عین حرام بودنشان در حال روزه دلیلى بر این‏ که روزه را باطل کنند در دست نیست.

باقی ماندن بر جنابت تا اذان صبح

۶- آیا عمل جنسى تا لحظاتى به طلوع فجر و اذان صبح مانده، و یا عمدا باقى ماندن بر جنابت تا اذان صبح روزه را باطل می ‏کند؟

قرآن کریم جنابت و عمل جنسى را هم چون خوردن و آشامیدن تا لحظه اى به طلوع فجر مانده حلال دانسته، و روایاتى هم از پیامبرصلی الله علیه وآله و ائمهعلیهم السلام در این مورد موافق آیه می باشد که این حکم را تایید مى کند، و روایاتى هم که برخلاف این حکم وارد شده چون مخالف با آیه و روایات دسته ى اول است و تناقضى درونى هم دارد قابل پذیرش نیست.

بنابراین جنب شدن نزدیک طلوع فجر و یا عمدا بر جنابت ماندن تا طلوع فجر هرگز نه روزه را باطل مى کند و نه حرام است. غسل حیض و نفاس و به ‏ویژه استحاضه هم محکوم به همین حکم است.

مبطل نبودن دود و غبار غلیظی که به حلق می رسند

٧- آن چه خوردنى و آشامیدنى است برحسب این نص قرآنى تعمدش روزه را باطل می کند، بنابراین اگر ریگى را ببلعد چیزى نخورده تا روزه‏ اش باطل شود، و اگر نخى را در دهان گذارد تا مثلاً با رطوبت آن سوزنى را نخ کند، و آن را با همان رطوبت مجددا داخل دهانش کند روزه اش باطل نیست، زیرا چیزى ـ به ویژه برونى را ـ نیاشامیده و روى این اصل ـ و به طریق اولى ـ داخل کردن هر دود یا غبارى در حلق موجب باطل شدن روزه نیست زیرا نه هرگز خوردنى است و نه آشامیدنى، به ویژه درباره ى دود و غبار اضافه بر اینکه دلیلى هم بر ممنوعیتش براى روزه نیست اضافه بر قرآن در خبرى معتبر هم حکم به تجویز شده است.

قضای روزه میت

٨- همانطور که قضاى نماز کسى پس از مرگش هرگز بر فرزند ارشد و کسان دیگر  واجب نیست، قضاى روزه هم‏، پس از مرگ بر عهده فرزند ارشد و یا دیگران نیست. و آیاتى مانند «و ان لیس للانسان الا ما سعى» (نجم، ۳۹) بر این حقیقت گواه اند.

کفاره ی روزه

٩- کفاره ى روزه در صورتى است که بدون عذر، روزه ى واجب را تعمداً ترک کند، و یا عمداً موجب باطل شدن روزه شود.

و کفاره روزه یکی از این سه مورد است: ۱- سیر کردن شصت تهی دست گرسنه ۲- روزه داشتن شصت روز پیاپى ۳- آزاد کردن مؤمنى که دربند است.

و اگر تعمدا کسی افطار به حرام کند (روزه ی خود را با عملی حرامی باطل کند)، علاوه بر روزه ی قضا، کفاره جمع نیز بر او واجب مى شود، و باید هر سه کفاره را انجام دهد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت ۱:
لازم می دانیم با توجه به رحلت فقیه قرآنی این فتوای قرآنی را نیز به نظر خوانندگان عزیز برسانیم که:

... از دیدگاه «فَیَتَّبِعُونَ اَحْسَنَهُ» تقلید ابتدایى از میِّتى که عالم‏ تر و باتقواتر در راستاى فقاهت است بر همه‏ مقلدان واجب است، اگر بدانیم که او بر تمامى مجتهدان زنده و مرده که ما مى‏ شناسیم برترى دارد. (چنان‏که صاحب حدائق از متأخران و آقایان حکیم، خمینى و خوئى، از معاصران به ‏آن تصریح کرده‏ اند که بقاى بر تقلید مرده‏ اى که نسبت به‏ زندگان اعلم و اتقا است کلاً واجب است گرچه در مسائلى که به‏ آنها عمل نکرده ‏اى... برای مطلب کاملتر رجوع کنید به اینجا.

پی نوشت ۲:

«ناداها (عیسی) بعد مَا دُفِنَتْ فَقَالَ یَا أُماهُ هَلْ تُرِیدِینَ أَنْ تَرْجِعِى إِلَى الدنْیَا قَالَتْ نَعَمْ لِأُصَلىَ لله فِى لَیْلَةٍ شَدِیدَةِ الْبَـرْدِ وَ أَصُومَ یَوْمـاً شَدِیدَ الْـحَر یَا بُـنَى فَـإِن الطرِیقَ مَخُوفُ»

 حضرت مریم سلام الله علیها بعد از آنکه توسط پسرش حضرت عیسی علیه السلام دفن شد در پاسخ به این سوال فرزندش که «مادر آیا دوست داری به دنیا برگردی؟» جواب می دهد: آری دوست دارم برگردم و در شب های بسیار سرد نماز بگزارم و در روزهای بسیار گرم روزه بگیرم که ای پسرم راه بسیار ترسناک و دلهره آور است.


برچسب ها : اخبار و اطلاع رسانی ،نظرات فقهی و فقه گویا
بزرگترین میهمانی عالم
ارسال در تاريخ چهارشنبه ٢۸ تیر ۱۳٩۱ توسط محمّد طاها

بسم الله النور


رمضانی دیگر در راه است. این چه سری است که دل بی تاب میشود و نفس به تندی می افتد ؟! آری، رمضان بزرگترین میهمانی است در عالم ... خوشا به حال آنانکه خود را برای این میهمانی آماده کرده اند. آنها که لباسهای پاکیزه و عطر را از قبل تدارک دیده اند تا آراسته تر از هر زمانی در این بزم لایتناهی شرکت کنند و از فضل میزبان و برکات فراوانش بهره مند شوند.
خدایا رسم ادب نیست که بی دعوت به محفلی قدم گذارم، چه رسد که این میهمانی میزبانش تو باشی و سفره دارانش ملائکه و صدر نشینانش پیامبران و مقربان درگاه الهی ات. من بد کرده ام اما تو این بار هم چشم بپوش و برای این بنده ی سراسر سیاهی و گناه هم دعوتنامه ای بفرست، مثل همیشه رازداری کن تا از نگاه دیگر میهمانانت شرمسار نگردم! خدایا مرا هم به این بزم شور و عشق و مستی دعوت کن من قول میدهم میهمان شایسته ای باشم سعی میکنم با ادب گوشه ای از این مجلس مهربانی بنشینم و از فضل بی اندازه ات بهره مند شوم، باشد که توشه ای بردارم برای راهی که در پیش است و روحی که دل ریش.


الهی ادرکنی یا ارحم الراحمین

دراین نوشته که به نام زیبای "رمضان" مزین شد، چند خطی از نوشتار عرفانی مرحوم آیت الله العظمی صادقی پیرامون روزه را در ادامه به نظر شما می رسانیم. خدا این مرد حق را در جوار انبیا و اولیا از برکات این ماه آسمانی بهره مند سازد.انشاءالله.

از مهم‏ترین فرایض فرعى اسلامى پس از نماز روزه است که بر همگى مکلفان به‏ جز در بعضى از حالات واجب است.
در  قرآن کریم از روزه به‏ لفظ «صیام» تعبیر شده است و نه صوم، صوم به‏ معنى نگهبانى است، ولى «صیام» نگهبانى دو جانبه ى هم آهنگ است، و این نگهبانى از طرف مکلف نگهدارى زبان است از حرام و نگهبانى شکم و عورت است از هر دوى حلال و حرام، و نتیجه ى این نگهبانى از طرف روزه این است که انسان را از بدى ها به اندازه ى نگهبانیشان نسبت به‏ آن پرهیز مى دهد چنان که در آیه ى صیام است که «یا أیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَى‏الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ»(سوره‏ ى بقره، آیه‏ ى 183) «اى مؤمنان بر شما نوشته شد «صیام» چنان که نوشته شده بود بر گذشتگان شما شاید پرهیز کنید» و هدف نهایى و اصلى روزه که خود پرهیز از شهوات ویژه‏اى در حال روزه است در عین حال پرهیزى وسیع تر و عمیق تر نسبت به‏کل شهوات حرام دیگر هم در تمامى احوال مى‏ باشد.
روزه داراى دو بعد ظاهرى و باطنى است، که ظاهرى‏ اش راهى براى روزه ى باطنى است، و باطنیش تقواى بیشتر ظاهرى و باطنى را عهده دار است.
روزه در فقه اکبر روزه ى تمامى قوا و اعضا است، که جان و دل، عقل و اندیشه، چشم و زبان، دست و پا ـ اضافه بر شکم و عورت ـ از غیر خدا و خدایى ها روزه دار باشند، که باید به هنگام روزه از هرگونه سرپیچى فرمان حق بپرهیزى، و از هر چه غیر حق است بگریزى، و اگر در فقه اصغر تنها شکم و عورتت را از حلال و حرامى، و زبانت را از نسبت دادن دروغ به خدا و پیامبر و سایر معصومان نگهدارى کافى است، امّا در فقه اکبر روزه ى درست آن است که تو را از غیر خدا و غیر خدایى ها برهاند، و به‏هیچ کسى و هیچ چیزى به جز خدا و کارهاى خداپسند نیاندیشى، و «لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» که به‏طور مطلق و بدون هیچ قیدى نتیجه ى «صیام» معرفى شده نیز ناظر به‏همین پرهیز ورزى از غیر خدا و خدایى‏ ها است.

_________________________

پی نوشت : دعاهای ماه رمضان

گفتگو با خدا در میهمانی بزرگ


برچسب ها : اخبار و اطلاع رسانی ،مقالات، نقد و مصاحبه

رسولان - برترین مرجع دانلود آثار آیت الله العظمی محمد صادقی تهرانی
درباره سایت:
آیت الله العظمی محمد صادقی تهرانی

در طول چهارده قرن گذشته همواره قرآن، کنار گذاشته شده و مظلوم بوده است و عالمان دینی کمتر قرآن را محور کار خویش قرار داده اند.

در این میان آیة الله صادقی تهرانی«ره»، از معدود فقیهانی بوده است که کتاب خدا را در همه ابعاد محور اصلی کار خود قرار داده و روایات را نیز در صورت تطابق یا عدم مغایرت با کلام خدا پذیرفته نه صرفا بر مبنای علم رجال و حدیث و...

ایشان بیان کننده فقه گویا در برابر فقه سنتی و فقه پویا می باشند.

این فقه قرآن محور، همان روش معصومان محمدی علیهم السلام می باشد که برمبنای روایات فوق حد تواتر، بر همه مسلمین نیز عمل به آن واجب است.

در این سایت از مبانی، افکار، فتاوای فقهی، زندگینامه و احیانا خبرهای مربوط به صاحب تفسیر شریف الفرقان خواهیم نوشت.

إن شاء الله

...