فقيه قرآنی آيت الله العظمی محمد صادقی تهرانی


«سلسله دروس تفسير موضوعی قرآن کريم»

از فقيه مُصلح و اَعلم قرآنی
« آيت الله دکتر محمد صادقی تهرانی(ره) »


جلسات قبلی « فهرست کل جلسات » جلسات بعدی
  • جلسه اول (+متن)
    • موضوع: چگونگی برخورد با قرآن برای به دست آوردن معارف بی نظیرش
    • جمله انتخابی: ما وظیفه داریم از قرآن عصمت بگیریم!
    • عناوین درس:
      • برای برخورد با قرآن باید با چهارده نیرو مجهز شد، و چهارده ماده و دستور برای ما مقرر شده است:
        ۱- قرائت، ۲- تلاوت، ۳- ترتیل، ۴- تذکر، ۵- تدبر، ۶- تفکر، ۷- تعقل، ۸- شعور، ۹- فطرت، ۱۰- صدر، ۱۱- قلب، ۱۲- فؤاد، ۱۳- تفسیر، ۱۴- تاویل
      • استفسار آیه «واعتصمو بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا» و بیان منظور از کلمات «اعتصموا - حبل الله - جمیعا»
      • معنای تفسیر و استفسار - بررسی نیاز یا عدم نیاز قرآن به تفسیر
      • گوینده تأثیر کامل دارد بر دقتی که در مطلب او می‌شود و قرآن سخن خداست
      • قرآن شامل و حامل تمام وحی‌های ربانی است
      • قرآن را باید با دقت و تدبر با ابزارهای معصومانه برونی و درونی مطالعه کرد
      • حقایق قرآن مختص معصومان، اما عبارات و اشارات و لطائف قرآنی مربوط به کلّ مکلفان است با درجاتشان
      • ما وظیفه داریم از قرآن عصمت بگیریم
      • حبل الله قرآن است
      • قرآن افکار کاملاً صحیح را تأیید، افکار صحیح اما ناقص را کامل، و افکار غلط را رد می‌کند
      • قرآن را بایستی به صورت جمعی و گروهی مورد مطالعه قرار داد
      • همه قرآن را باید مورد مطالعه قرار داد: هم جمع ترتیبی، هم جمع موضوعی
      • جمع ترتیبی سه بُعد دارد: خود آیه، آیات قبل و بعد، کلّ آیات مربوط
      • جامع قرآن نه پیامبر(ص) است؛ نه علی(ع) است و نه عثمان؛ بلکه جامع قرآن خود خداست
      • تفسیر یعنی زدودن حجاب‌ها و غبارها و قرآن حجاب و غبار ندارد و بیان و نور و تبیان است
      • ما مفسّر قرآن نیستیم بلکه مفسر خود از حجاب‌ها هستیم
      • ما مفسر قرآن نیستیم بلکه مستفسر از قرآن هستیم
      • امکان عصمتِ علمی نسبت به قرآن هست و مورد امر خداست
      • سه گام در تفسیر: خودمان را تفسیر کنیم؛ بعد از قرآن استفسار کنیم، سپس قرآن خودش را تفسیر می‌کند
      • «لِتُبَیّنَ للنّاس» یعنی قرآن مانند نورافکن است که پیامبر به وسیله آن روشن می‌کند
  • جسله دوم (+متن)
    • موضوع: چگونگی برخورد با قرآن برای به دست آوردن معارف بی نظیرش
    • جمله انتخابی: تفسیر کردن قرآن کفر علمی است!
    • عناوین درس: معنای مراحل: تلاوت، قرائت، ترتیل، تذکر، تفکر و تدبر، در لغت همراه با توضیح
  • جلسه سوم (+متن)
    • موضوع: چگونگی برخورد با قرآن برای به دست آوردن معارف بی نظیرش
    • جمله انتخابی: باید خالص ترین اوقات و بهترین حالات برای مطالعه قرآن باشد
    • عناوین درس:
      • انسان دارای ۱۲ حس است. چگونه باید از این حواس برای برخورد با قرآن استفاده کند؟
      • پنج حس، از حواس ظاهری: ۱- شنوایی، ۲- گویایی، ۳- بینایی، ۴- لامسه، ۵- چشایی
      • هفت حس، از حواس باطنی: ۱- فطرت، ۲- عقل، ۳- تفکر و تدبر و شعور، ۴- لبّ، ۵- صدر، ۶- قلب، ۷- فؤاد
      • جایگاه عقل در مغز، و جایگاه قلب در صدر است
      • لا یمسّه الا المطهرون
      • سه نوع صراط پیش پای مکلفان است
      • فؤاد؛مرحله نهایی تکامل روحانی انسان
      • قرآن برای چه کسانی هدایت‌گر است؟
      • قرآن هدایتِ شأنی برای ناس، و هدایتِ فعلی برای متقین است
      • مراحل سه‌گانه تقوا
      • گام اول، تقوایِ علمی است
      • آیه ۸۲ اسراء: قرآن رحمت و شفاء برای مؤمنین و خسارت برای ظالمین است
      • «لا اله الا الله» یعنی اول سَلب و از بین رفتن انحرافات، بعد رسیدن به هدایت
      • آیه ۲۸۲ بقره: علم نتیجه ی تقواست
      • آیه ۲و۳ سوره طلاق: گشایش و روزی نتیجه ی تقواست
      • آیه ۲۹ انفال: فرقان و تشخیص حق از باطل نتیجه تقواست
      • حالت انسان در هنگام مطالعه‌ی قرآن چگونه باید باشد؟
      • بیشترِ قرآن؛ سخن گفتن خدا با ماست
      • بخشی از قرآن این است که ما چگونه با خدا صحبت کنیم
      • باید که بهترین اوقات و خالص‌ترین حالات برای مطالعه قرآن باشد
      • عالمی که می‌گفت از شدت کار علمی لای قرآن را باز نکرده‌ام !!!
      • ای حوزه‌ها؛ ای دانشمندان؛ همه چیز باید بر مبنای قرآن باشد
      • باید تمام حواسّ ظاهری و باطنی متوجه خدا باشد
      • قرآن عقل را زیاد می کند
      • کسب علوم دیگر به شرط عرضه کردنشان به قرآن و رد مخالف قرآن خوب است
  • جلسه چهارم (+متن)
    • موضوع: چگونگی برخورد با قرآن برای به دست آوردن معارف بی نظیرش
    • جمله انتخابی: قدم اول، عقلانیت برمبنای فطرت است، با توجه کامل به قرآن
    • عناوین درس:
      • هفت حس باطنی و روحی عبارتند از: ۱- فطرت، ۲- عقل، ۳- تفکر و تدبر و شعور، ۴- لبّ، ۵- صدر، ۶- قلب، ۷- فؤاد
      • فؤاد
      • فطرت
      • فطرت انسان فوق کلّ فطرت‌هاست
      • انسان از نظر شأنیت در احسن تقویم است اما از نظر فعلیت باید مراحل هفتگانه‌ی روحی را طی کند تا برسد
      • آیات محوری فطرت در قرآن سه آیه است: ۱ـ آیه ۳۰ سوره روم ۲ـ آیه ۱۷۲ سوره اعراف ۳- آیه ۷۲ سوره احزاب
      • عقل
      • عقل دو وظیفه دارد؛ یک وظیفه سَلبی و یک وظیفه ایجابی
      • اولین وظیفه‌ی سلبیِ عقل؛ زدودن غبارها از فطرت است
      • دومین وظیفه‌ی سلبیِ عقل؛ کنترل شهوت‌ها و نفسانیت است
      • پیامبر فرمود شیطانِ من تسلیم شده است
      • وظیفه ایجابیِ عقل، پذیرش فطرت و اقامه‌ی فطرت است
      • در وجودِ انسان، جز فطرت هیچ معصومی وجود ندارد
      • وظیفه سوّمِ عقل؛ کوشش در مراتب تعقل و تدبرّ است تا به مرتبه لُبّ برسد
      • در مراحل بعدی تعالی ِانسان، این لُب باید به صدر منتقل شود، و از صدر به قلب، و قلب به فؤاد بدل گردد
      • قدم اول، عقلانیت است بر مبنای فطرت، با توجه کامل به قرآن
      • دین، تشریع و فطرت، تکوین است
      • فطرت نقصانِ معرفتی نداشته و کلیات امور معرفتی را می‌داند
      • قرآن هم مانند صاحبش؛ در ابعاد مختلف دارای امتیازاتِ بی‌نظیر است
      • خدای سبحان هرگز جانشین ندارد؛ و در قرآن هم هرگز عبارت «خلیفتی» یا «خلیفة الله» به کار نرفته است
      • عقلاً و نقلاً محال است که خدا جانشین داشته باشد
      • نسل‌های گذشته‌ی انسانی به علّت فساد و خونریزی زیاد؛ با عذاب الهی هلاک شدند؛ و ما جانشین آنهاییم
      • سجده‌ی ملائکه بر آدم نبود؛ بلکه برای آدم(ع) و بر خدا بود
      • به کار بردن یک لفظ برای بیشتر از یک معنا محال نیست
      • قرآن مانند ربّ مقام «جمع الجمع» داشته و موارد بسیاری استعمال لفظ اکثر از معنای واحد دارد
      • آیه «ثَلاثَةَ قُر‌وءٍ» یک مصداق برای استعمال لفظ در اکثر از معنای واحد است
      • آیه «إذ جَعَلنا البَیتَ مَثابَةً لِّلنّاسِ» مصداقی دیگر برای استعمال لفظ در اکثر از معنای واحد
      • بحثی پیرامون آیه «فَلیَنظُرِ الإنسانُ إلَی طَعامِهِ»، و رابطه غذای روح با قرآن
      • واجب است انسان علومی که کسب می‌کند را بر قرآن عرضه کند تا درست و نادرست از هم جدا شود
  • جلسه پنجم (+متن)
    • موضوع: فطرت
    • جمله انتخابی: ما مأموریم کلّ وجوهِ برونی و درونی‌مان را به فطرت اقامه کنیم. بعد فطرت را وسیله‌ی دیده‌بانیِ دینِ حنیف قرار دهیم
    • عناوین درس:
      • معنای فطرت در لغت
      • تفسیر اولین آیه مربوط به بحث فطرت: «فَأقِم وَجهَکَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيهَا لَا تَبدِيلَ لِخَلقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّينُ القَيِّمُ وَلَکِنَّ أکثَرَ النَّاسِ لَا يَعلَمُونَ» (روم،۳۰)
      • رابطه بین جسم و روح و فطرت و نقش نحوی «فطرة الله» در آیه
      • اقامه وجه دو بُعد و دو مرحله است:
        مرحله اول: کلّ وجوه ظاهري و باطني را توجّه دادن به فطرت، که دين حنيف درونی همان فطرت است. مرحله دوم: بَعد از توجه دادن به فطرت و دین حنیف درونی، حالا این «فطرة الله»، باید به دينِ حنيفِ خارجی، که شریعت خاتم است توجه کند
  • جلسه ششم (+متن)
    • موضوع: فطرت
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • اثبات عدم وجود عالم ذر
      • تفسیر دومین آیه مربوط به فطرت: «وَإذ أخَذَ رَبُّکَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِم ذُرِّيَّتَهُم وَأشهَدَهُم عَلَى أنفُسِهِم ألَستُ بِرَبِّکُم، قَالُوا بَلَى شَهِدنَا أن تَقُولُوا يَومَ القِيَامَةِ إنَّا کُنَّا عَن هَذَا غَافِلِينَ» (اعراف:۱۷۲)
      • اثبات این که آیه فوق درباره عالم ذر نیست و درباره فطرت است و نقد مفسرین درباره این آیه
      • تفسیر سومین آیه فطرت: «إنَّا عَرَضنَا الأمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالأرضِ وَالجِبَالِ فَأبَينَ أن يَحمِلنَهَا وَأشفَقنَ مِنهَا وَحَمَلَهَا الإنسَانُ إنَّهُ کَانَ ظَلُومًا جَهُولًا» (احزاب:۷۲)
      • اثبات این که این امانت همان فطرت است و همه موجودات نیز داری فطرت هستند با این فرق که انسان بر مبنای ظلوم و جهول بودنش بیشترین خیانت را به این امانت کرد
  • جلسه هفتم (+متن)
    • موضوع: قرآن قطعی الدّلالة است
    • جمله انتخابی:
      • ما اگر از برای امام حسین علیه السلام، سالی یکماه یا دو ماه عزاداری می کنیم باید برای قرآن هر روز و هر شب عزاداری کنیم و این عزا را خودمان علیه قرآن ایجاد کرده ایم
      • والقول أنّ القرآن ظنی الدلالة، قطعی الحِماقه!
  • جلسه هشتم (+متن)
    • موضوع: آیا اهل بیت مبیّن قرآنند؟
    • جمله انتخابی: اختلاف بین مسلمانان، غلط است
    • عناوین درس:
      • پاسخ به شبهه برخی که با تحمیل به آیات ۶۴ و ۴۴ سوره نحل، قرآن را نیازمند به تبین می دانند
      • از آیاتی از قرآن می فهمیم که مرجع در کل اختلافات قرآن است. اگر مرجع مبهم باشد، متکی به بیان باشد دور بوجود می آید
      • «واعتصموا بحبل الله جمیعا» عصمت علمیِ به ترازِ اولِ احکامِ عقیدتی و احکام عملیِ فرعی است. عصمت گرفتن یعنی این که اختلاف بین مسلمانان، غلط است
  • جلسه نهم (+متن)
    • موضوع: خلافت آدم (از انسان های پیشین)
    • جمله انتخابی: خدایا جانشینی برای خودت قرار می دهی که مفسد فی الارض باشد و سفک دماء کند؟
    • عناوین درس:
      • اثبات این که خلافت در آیه «انی جاعل فی الارض خلیفة» به معنای خلافت انسان از انسان های منقرض شده است و به معنای خلافت انسان از خدا، ملائکه و جن نیست
      • بحثی مفصل پیرامون آیه «و علم آدم الاسماء کلها»
  • جلسه دهم (+متن)
    • موضوع: عصمت و خلافت آدم
    • جمله انتخابی: بزرگترین فضایل آدم این است که معرفت پیدا کرد نسبت به معصومین محمدی صلوات الله علیهم
    • عناوین درس:
      • بحثی پیرامون عصمت آدم (علیه السلام)
      • پاسخ به سوالات درباره خلافت حضرت آدم
      • پیرامون انسان های زمینی و آسمانی
      • سجده بر آدم یا سجده شکر به خاطر آدم؟
  • جلسه یازدهم (+متن)
    • موضوع: مکاتب مختلف در برخورد با قرآن
    • جمله انتخابی: مکتب اتصال، مکتبِ معصومانه واحدی است که باید تبعیت شود
    • عناوین درس:
      • مقدمات و پیش فرض های درونی و برونی قابل قبول برای ورود به قرآن
      • توضیح مفصل در رابطه با ۴ مکتب موجود در برخورد با قرآن که عبارتند از:
        1. مکتب اتصال: مکتب صحیح ما، مکتب اتصالِ تنگاتنگ است با قرآن، با در نظر گرفتن دو پیش فرضِ درونی و برونی که ذکر شد
        2. مکتب انفصال: مکتب انفصال، مکتب نوعی حوزه هاست که کلاً از قرآن انفصال دارد. کاری به قرآن ندارند
        3. مکتب تفکیک: تفکیک می کند نظرات و مطالب و مدالیل قرآنی را، از مطالب غیر قرآنی که احیاناً خَلط شده است با قرآن، حال اگر مطلب موافق قرآن را قبول کند خوب و درست است و مقدمه است برای مکتب اتصال و گر نه این مکتب هم ظالمانه است
        4. مکتب تحمیل: مکتب تحمیل در هر سه بُعد عناد و تقصیر و قصور، از مکتب انفصال در هر سه بُعدش بعیدتر از حق است، و مکتب مغضوبٌ علیهم است و متأسفانه مفسران قرآن، نوعاً مکتب شان، مکتب تحمیل است
      • ذکر چند نمونه که مفسران بر قرآن تحمیل کرده اند
      • بحثی در نفی نسخ قرآن توسط غیر قرآن و حلیت مجسمه انسان سازی با توجه به داستان حضرت سلیمان
  • جلسه دوازدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (تفسیر سوره توحید)
    • جمله انتخابی: ما با سلب ها رفیق هستیم، ما کیستی و چیستی خدا را در بُعد سلبی می فهمیم، در بُعد ایجابی راهی نداریم
    • عناوین درس:
      • تمام حقایقی که در قرآن یاد شده، بیانگر بالاترین وحی ربانی است که فوق آن امکان ندارد
      • معرفتِ عقلانی، نسبت به حق سبحانه و تعالی در بُعد اصل این که خدا هست و واحد است کامل است و در بُعد وضعیتِ (چگونگی) وجود ربانی و در وضعیتِ اسماء و افعال ربانی ناقص است
      • بررسی لفظ الله از حیث لغت و ریشه
      • استفسار سوره توحید که شامل: اسامی و شأن نزول سوره توحید و منظور از دو لفظ «قل» و «هو»
  • جلسه سیزدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (تفسیر سوره توحید)
    • جمله انتخابی: «هو» اسم اعظم غائب حضرت حق سبحانه و تعالی است و «الله» اسم اعظم ظاهر
    • عناوین درس:
      • ادامه تفسیر سوره توحید (پیرامون لفظ هو و احد)
      • خدا دارای دو اسم اعظم است. اسم اعظم غائب و رمزی که «هو» است و اسم اعظم حاضر و صریح که «الله» است
      • اوصاف الله در قرآن، شامل وصف سلبی و وصف ایجابی
      • آیه ۱۶۳ سوره بقره «لا اله الا الله، الرحمن الرحیم» مهمترین اسماء و مهمترین صفات ربّانی است
      • اثبات این که هو در آیه «قل هو الله احد» ضمیر صاحب مرجع است نه ضمیر شأن
      • پاسخ به این سوال که آیا خدا صاحب صفات است یا صاحب اسماء؟
      • بیان فرق میان لفظ «احد» و «واحد»
  • جلسه چهاردهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (تفسیر سوره توحید)
    • جمله انتخابی: حيّ يعني مرده نيست. عليم است يعني جاهل نيست. قدير است يعني عاجز نيست. ما با نیست ها آشنا هستيم، با هست هاي امکاني هم تا اندازه اي آشنا هستيم.وليکن با هستِ ذات حق، علمِ مطلق حق، قدرتِ حق، حياتِ حق، آشنايي ايجابي نداريم
    • عناوین درس:
      • ادامه تفسیر سوره توحید (پیرامون لفظ احد و الصمد)
      • بیان این که کلمه اَلِهَ در لغت به معنای تَحَیَّرَ و عَجَزَ و سَکَنَ و اَولَهَ و فَزِعَ می باشد و چه ارتباطی با لفظ الله دارند
      • بیان این که احدیت صاحب ۷ مرحله است و توضیح این ۷ مرحله، که عبارتند از: ۱-احدی الذات ۲- احدی الشخص ۳- احدیت صفات ذات با یکدیگر ۴- احدیت صفات ذات با ذات ۵- احدی فی السرمدیة ۶-احدی فی الخالقیة ۷- احدی فی المعبودیة
  • جلسه پانزدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (تفسیر سوره توحید)
    • جمله انتخابی: نتيجه کلّ سوره، نتيجه «قل هو»، «الله»، «احد»، «الله الصمد»، «لم يلد و لم يولد»، نتيجه اين شش، مرحله هفتم است که: «ولم يکن له»، هرگز نبوده است براي او همتايي. نه همساني دارد و نه ولدي دارد که همتای با او باشد «و لم يکن له کفواً احد»
    • عناوین درس:
      • ادامه تفسیر سوره توحید (پیرامون آیه لم یلد ولم یولد)
      • سلب والد بودن از خدا در ۷ جهت و سلب مولود بودن از خدا در ۸ جهت
      • ۷ جهتی که والد بودن خدا را سلب می کند عبارتند از: ۱-والد مجرد بودن ۲- والد نیروی جاذبه بودن ۳- والد روح بودن ۴- والد ماده بودن ۵-والد مادی بودن ۶- والد فرزندی که خود بزاید ۷- والد فرزندی که همسرش بزاید
      • مولود بودن در هفت جهت فوق به اضافه مولود خیال بودن، جمعا هشت جهتی است که مولود بودن خدا را سلب می کند
      • نقد نظر فلسفی با عنوان وحدت در کثرت، کثرت در وحدت
      • پاسخ به شبهه ای در قرائت «مالک» و «کفواً» و این که قرائت صحیح همان است که در قرآن است و غیر آن مبطل صلاة است
      • بیان این که می توان چهار آیه از هر سوره را در نماز به جای سوره خواند و لازم نیست سوره کامل خوانده شود
  • جلسه شانزدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه
    • جمله انتخابی: یار نزدیکتر از من به من است / وین عجب تر که من از وی دورم
    • عناوین درس:
      • بیان این که غیبت خدا غیبت هویت مطلقه بی زمان بی مکان بی بعد هندسی و فیزیکیست
      • پاسخ به شبهه حلول خدا در اشیاء (توسط افرادی که به آیه ۱۴۳ اعراف «تجلی ربه للجبل» و آیه ۳۰ قصص «فَلَمَّا أتَاهَا نُودِيَ مِن شَاطِئِ الوَادِ الأيمَنِ فِي البُقعَةِ المُبَارَکَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أن يَا مُوسَى إنِّي أنَا اللَّهُ رَبُّ العَالَمِينَ» استدلال می کنند)
      • رد اعتقادات باطل وحدت وجودی ها و کسانی که قائل به حلول و تجسم خدا هستند
      • پاسخ به این سوال که چرا موسی (علیه السلام) خطاب به خدا فرمود: «... رَبِّ أرِنِي أنظُر إلَيکَ...»(اعراف: ۱۴۳)
      • بحث پیرامون آیه «تجلی ربه للجبل» و این که آیه، تجلی فی الجبل نیست بلکه «للجبل» است و فرق این دو عبارت
  • جلسه هفدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (شروع آیه ۴۹ ذاریات)
    • جمله انتخابی: توحيد، داراي دو بُعد حق و باطل است. بُعد حقش، توحيد رباني است و توحيد باطل، اين است که انسان هواي نفس خود را، خدا بگيرد
    • عناوین درس:
      • شرح عقیده دو پرستان زردتشتی و یهودی و مسیحی و ردّ استدلالاتشان (دو پرستان زردتشتی شیطان را خدای بدی ها و الله را خدای نیکی ها می دانند - دو پرستان یهودی الله را خدا و عزیر را پسر خدا می دانند - دوپرستان مسیحی دو دسته اند عده مریم را خدای مادر و عیسی را خدای پسر می دانند و عده ای دیگر الله را خدا و عیسی را پسر خدا می دانند)
      • تفسیر سوره کافرون
      • شروع بحث پیرامون آیه ۴۹ ذاریات «وَمِن کُلِّ شَيءٍ خَلَقنَا زَوجَينِ لَعَلَّکُم تَذَکَّرُونَ» برای اثبات وجود و وحدت خدا
      • بحثی پیرامون خلقت حضرت عیسی و آیه «الَّتِي أحصَنَت فَرجَهَا فَنَفَخنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا» (تحریم، ۱۲)
  • جلسه هجدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (ادامه آیه ۴۹ ذاریات)
    • جمله انتخابی: وجود ماده و مادي مستلزم است با تَرَکُّب، و ترکیت یعنی نیاز مطلق به بی نیاز مطلق
    • عناوین درس:
      • تفسیر آیه ۵۳ فصلت «سَنُرِيهِم آيَاتِنَا فِي الآفَاقِ وَفِي أنفُسِهِم حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُم أنَّهُ الحَقُّ...» و این که منظور از «هم» و «آیاتنا» چیست
      • توضیحی مفصل پیرامون کلمه «زوجین» در آیه «وَمِن کُلِّ شَيءٍ خَلَقنَا زَوجَينِ لَعَلَّکُم تَذَکَّرُونَ» و فرق آن با کلمه «اثنین»
  • جلسه نوزدهم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (ادامه آیه ۴۹ , ذاریات)
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • توضیحی مفصل پیرامون عبارت «وَمِن کُلِّ شَيءٍ» در آیه «وَمِن کُلِّ شَيءٍ خَلَقنَا زَوجَينِ لَعَلَّکُم تَذَکَّرُونَ»
      • بیان این که ماهیت ماده اولیه چه بوده و آیا انسان قادر به درک ماهیت آن است؟
      • بیان این که ماده اولیه از دو جزء تشکیل شده است و ایجاد و اعدام این دو جزء با هم است و محال است که یک جزء زودتر از دیگری ایجاد یا منعدم شود
  • جلسه بیستم (+متن)
    • موضوع: الله در ادیان مختلفه (ادامه آیه ۴۹ ذاریات)
    • جمله انتخابی: کل جهان فرياد فقر و نياز به موجودي بی نياز است
    • عناوین درس:
      • اثبات این که ماده اولیه نمی تواند ازلی باشد و نیازمند به خالق است
      • ادامه بحث پیرامون عبارت «وَمِن کُلِّ شَيءٍ» در آیه ۴۹ ذاریات
      • بحث پیرامون آیه ۳۵ سوره طور «أم خُلِقُوا مِن غَيرِ شَيءٍ أم هُمُ الخَالِقُونَ أم خَلَقُوا السَّمَاوَاتِ وَالأرضَ بَل لَّا يُوقِنُون»
      • اثبات این که موجودات فقیر نیستند بلکه فقر محض هستند. (بیان فرق بین فقر وفقیر)
  • جلسه بیست و یکم (+متن)
    • موضوع: قطعی الدلالة بودن قرآن
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • اثبات قطعی الدلالة بودن قرآن کریم عقلاً و کتاباً
      • بحثی پیرامون صراط و طریق وسبیل و فرق میان آنها
      • بحثی پیرامون حروف مقطعه و آیات محکم ومتشابه
      • اثبات این که قرآن مقام جمع الجمع دارد و می تواند از یک لفظ چند معنا اراده کند
      • تفسیر آیه ۲ بقره و بررسی ادبی آن از لحاظ نحوی ونقوش ترکیبی (الم. ذَلِکَ الکِتَابُ لَا رَيبَ فِيهِ هُدًى لِلمُتَّقِينَ)
    • کلمات کلیدی: ظنی الدلالة - قطعی الدلالة - صراط - طریق – سبیل - حروف مقطعه - آیات محکم ومتشابه – ثلاثة قروء – سبع المثانی – ید الله – جاء ربک – صاحب معالم – فرق شک و ریب – بحثی با امام جماعت مسجد الحرام پیرامون بسم الله سوره حمد
  • جلسه بیست و دوم (+متن)
    • موضوع: قطعی الدلالة بودن قرآن (و نقد نظرات حوزویان در ظنی بودن قرآن از جمله صاحب جواهر)
    • جمله انتخابی: اين چه حرفی است مي زنيد که قرآن ظنّی الدلالة است؟ که حوزه ها را مختل کرديد، حوزه ها را به ضلالتِ بدتر از کفر کشانديد، حوزه ها را به ضلالت بدتر از الحاد و شرک کشانديد، اين الحادِ علمي است، شرکِ علمي است، انحرافِ علمي است...
    • عناوین درس:
      • توضیحی درباره یقین، ظن، شک، احتمال و فرق میان آنها
      • رد ۵ دلیلی ضعیفی که حوزویان برای ظنی بودن قرآن می آورند که آن ۵ دلیل عبارتند از:
        1. قرآن دارای آیات متشابه است ومتشابه هم ظنی است در نتیجه قرآن هم ظنی الدلالة است
        2. قرآن کتابی ربانی است وفهمش تنها در اختصاص خدا و پیامبرش (ص) و ائمه معصومین (ع) است
        3. اگر قرآن قطعی الدلالة بود مفسرین در فهم آیات قرآن دچار اختلافات و تناقضات نمی شدند
        4. تمامی انسانها دارای پیش فرض ها و انتظاراتی هستند که قابل جدا شدن از آنها نیست پس هر کس برداشتی متفاوت از قرآن خواهد داشت و در نتیجه نمی توان منظور خدا در آیات را فهمید
        5. بنابر روایتی خدا قرآن را به ملاحضه معصومین مجمل فرستاده است تا مردم برای تفصیل و فهمش متوسل به اهل بیت شوند تا مقام علمی ربانی اهل بیت روشن و در نتیجه شیعه شوند
    • کلمات کلیدی: قطعی الدلالة – ظنی الدلالة – صاحب جواهر و آب کر - نص – ظاهر مستقر – نص مطلق یا مقید – ظاهر مطلق یا مقید- محکم – متشابه – قاعده قرآنی - یقین، ظن، شک، احتمال - حجیت ظن خاص
  • جلسه بیست و سوم (+متن)
    • موضوع: قطعی الدلالة بودن قرآن (و نقد حوزویان در کتمان قرآن از جمله صاحب معالم)
    • جمله انتخابی: کسانی می گویند که باید تقیّه کرد! این تقیّه یا تقیّةٌ نقیّة است یا تقیّةٌ شقیّة. آیا باید تقیه کنیم و قرآن همین طور در بوته کتمان بماند؟ تا اسلامی که تماماً بر محور قرآن است، زمین بخورد، و مطالب ضد اسلامی، ضد عقلی، ضد علمی، ضد وحیانی، نشر پیدا کند به نام اسلام، و ما آزاد باشیم!؟
    • عناوین درس:
      • شرح آیه «إنَّ الَّذِينَ يَکتُمُونَ مَا أنزَلنَا مِنَ البَيِّنَاتِ وَالهُدَى مِن بَعدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الکِتَابِ ۙ أولَئِکَ يَلعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ» (بقره،۱۵۹) و بیان این که قائلان به ظنّی الدلالة بودن قرآن، بدترین کتمان کنندگان قرآن و مصداق این آیه اند
      • بیان این که نباید در بیان قرآن و نشر قرآن محوری تقیه کرد و این تقیه جایز نیست هر چند روح و جانتان فدا شود
    • کلمات کلیدی: محکم و متشابه - سنگباران کردن منزل آیت الله صادقی تهرانی – یأتی بکتاب جدید – تقیه - تبعیت از اکثریت – ظنی الدلالة – امام حسین (ع) – حجیت ظنّ خاص
  • جلسه بیست و چهارم (+متن)
    • موضوع: قطعی الدلالة بودن قرآن (تحدی قرآن در آوردن مثل قرآن از مثل پیامبر(ص))
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • اشاره به آیاتی که قطعی الدلالة بودن قرآن را اثبات می کند (از جمله آیه ۲۳ بقره)
      • ذکر آیاتی از قرآن که تحدی به آوردن مثل قرآن می کند
      • شرح مفصل آیه «وَإن کُنتُم فِي رَيبٍ مِمَّا نَزَّلنَا عَلَى عَبدِنَا فَأتُوا بِسُورَةٍ مِن مِثلِهِ وَادعُوا شُهَدَاءَکُم مِن دُونِ اللَّهِ إن کُنتُم صَادِقِينَ»
      • بیان منظور از لفظ «سوره» در لغت و آیات قرآن
      • شرح آیات «وَکَذَلِکَ أنزَلنَاهُ حُکمًا عَرَبِيًّا...» و «الأعرَابُ أشَدُّ کُفرًا وَنِفَاقًا» و بیان منظور از کلمات «عربی» و «اعرابی» در لغت و قرآن
    • کلمات کلیدی: آیت الله خویی – یهود و نصاری – مشرک و ملحد – تنزیل و انزال – معنای سوره – عربی – تحدی قرآن – حضرت محمد(ص) – ریب و شک
  • جلسه بیست و پنجم (+متن)
    • موضوع: قطعی الدلالة بودن قرآن
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • اشاره به آیاتی که قرآن را (بصائر – موعظه – لسان قومه – بلاغ – یهدی للتی هی اقوم – فرقان – کاف – لم یجعل له عوجا) معرفی می کند برای اثبات قطعی الدلالة بودن قرآن
      • بحثی پیرامون بصیرت و بصائر
      • بحثی پیرامون آیه «لَکِنِ اللَّهُ يَشهَدُ بِمَا أنزَلَ إلَيکَ...» (نساء: ۱۶۶) وپاسخ به این سوال که چگونه خدا بر حقانیت قرآن شهادت می دهد؟
    • کلمات کلیدی: بصائر – موعظه – لسان قومه – بلاغ – یهدی للتی هی اقوم – فرقان – کاف – لم یجعل له عوجا – شهادت خدا بر حقانیت قرآن – بصیرت – قطعی الدلالة – ظنی الدلالة
  • جلسه بیست و ششم (+متن)
    • موضوع: عدم تحریف قرآن
    • جمله انتخابی: اگر کلِّ جهان جمع شوند که قرآن را تحریف کنند؛ حتی یک نقطه را کم و زیاد کنند؛ قدرت ندارند، چرا که قرآن کتابِ عزیز است
    • عناوین درس:
      • معنای تحریف
      • بیان نظر علمای شیعه و سنی در رابطه با تحریف قرآن
      • اشاره قرآن به تحریف سایر کتب آسمانی و تأکید بر حفظ قرآن
      • اجماع کلّ مسلمین حکایت از این دارد که هرگز کسی ادعای تحریف به زیاده در قرآن ندارد
      • عده‌ای خیال و ادّعا می‌کنند که آیات یا کلماتی در قرآن حذف شده است!
      • آیاتی از قرآن دلیل بر عدم تحریف قرآن است
      • حاجی نوری در «فصل الخطاب»، آیه‌ی قرآن را غلط نوشته و در نتیجه استدلال غلط کرده است!
      • شدیدترین تأکیدِ خدا در قرآن برای حفظ قرآن است: «إنَّا نَحنُ نَزَّلنَا الذِّکرَ وَإنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ»
      • در آیه «إنَّا نَحنُ نَزَّلنَا الذِّکرَ وَإنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» خداوند ده تأکید به کار برده است
      • وقتی خدای سبحان کلمه «نا» نسبت به خودش به کار می‌برد منظور جمعیت صفات است
      • در آیه «إنَّا نَحنُ نَزَّلنَا الذِّکرَ وَإنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» پنج تأکید برای نزول قرآن و پنج تأکید برای حفظ آن است
      • اگر منظور خدا از «إنّا له لحافظون»، حفظ قرآنی که در علم خداست می‌بود؛ که نیاز به تأکید نداشت
      • اگر قرآن تحریف شده بود؛ آیه «وَإنَّهُ لَکِتَابٌ عَزِیزٌ» (فصلت،۴۱) دروغ می‌شد
      • عزت یعنی غلبه مطلق
      • پاسخ به ادعای کسانی که می‌گویند آیه‌ای از قرآن حذف شده است!
      • بحثی پیرامون آیه تطهیر
      • بهترین مکان برای آیه‌ی تطهیر، همین‌جاست که هست، و هرگز تحریف به جابجایی در قرآن نشده است
      • در آیه اکمال دین، «فمن اضطر» یعنی اگر کسی در بیان وصایت رسول به خطر بیفتد تقیه جایز است
      • در هرجایی از قرآن نسبت به تمام مسائل صحبت شده است تا کسی که مقداری از قرآن را می‌خواند از کلّ آن اطلاع نسبی پیدا کند
      • قرائات مختلف برای قرآن باطل است و تنها همین قرائت موجود بین مسلمین است که وحیانی است و با حفظ ربانی باقی بدست ما رسیده است
    • کلمات کلیدی: علمای سنی - علمای شیعه - تحریف - آیه تطهیر - تحریف جابجایی - تحریف قرآن - آیه اکمال دین – حاجی نوری - فصل الخطاب - آقا بزرگ تهرانی – اهل بیت رسالت(ص) - کتب آسمانی - جمعت صفات - جمعیت ذات - عزّت قرآن - استمرار رسالت - وارثان معصوم رسالت - قرائات قرآن - قرائت حفص
  • جلسه بیست و هفتم (+متن)
    • موضوع: عدم تحریف قرآن
    • جمله انتخابی: در کل قرآن حتی یک کلمه برخلاف فطرت، عقل، علم، حس و حتی ادبیات عرب نیست
    • عناوین درس:
      • چون قرآن کتاب خاتم است وعده محافظت آن داده شده ولی این وعده درباره سایر کتب آسمانی نبوده است
      • اگر قرآن مورد دستبرد قرار بگیرد معجزه‌ی پیامبر خاتم نقض می‌شود و دیگر معجزه نیست
      • اگر قرآن تحریف می‌شد دیگر حجّت بالغه‌ی الهی وجد نداشت
      • اگر مکلفین در تورات و انجیل دقت کنند می‌توانند تحریفات خلاف عقل و علم و حس را تشخیص دهند
      • تحریف تورات و انجیل خود رمزی است برای یهود و نصارا که پی‌جوی حجّت بالغه الهی باشند
      • قائلین به تحریف قرآن، فقط قائل به تحریف به نقیصه هستند
      • حاجی نوری در فصل الخطاب، به عدد زبانه های جهنم، ۱۹ جمله آورده و گفته این‌ها آیاتی بوده‌اند که از قرآن حذف شده‌اند!
      • همه جملاتی که حاجی نوری نقل کرده از غالیان است؛ می‌گویند اسم علی(ع) در قرآن بوده و حذف شده است!
      • تمام جملاتی که در تحریف قرآن ذکر شده همه از لحاظ علمی و ادبی دارای نقص و تناقض است
      • اگر آیه‌ای از قرآن در نهج البلاغه باشد کاملاً آشکار است که این جمله با بقیه متن تفاوت دارد
      • پاسخ به این سوال که اگر قرآن کتابی فصیحی است پس چرا در برخی موارد فاعل را منصوب یا مفعول را مرفوع کرده است؟
      • اگر قرآن بر خلاف ادبیات ظاهری مطلبی بگوید؛ اصالت با قرآن است چرا که بلاغت و فصاحت قرآن در اوج است
      • ماجرای حاجی نوری و فصل الخطاب او آبروی قرآن را در جهان و آبروی شیعیان را در بین مسلمانان برد
      • در کل قرآن حتی یک کلمه برخلاف فطرت، عقل، علم، حس و حتی ادبیات عرب نیست
      • علت اصلی تجدید تبوّت و شرایع، ابتلاء و آزمایش است
      • قرآن در کلِّ ابعاد مُهَیمِن است
    • کلمات کلیدی: عدم تحریف قرآن – کتاب فصل الخطاب – تورات – انجیل - امام علی (ع) - یهود – نصاری – ولایت
  • جلسه بیست و هشتم (+متن)
    • موضوع: بیان وبرهان بودن قرآن
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • شرحی مفصل پیرامون ۴ آیه اول سوره الرحمن «الرَّحمَنُ، عَلَّمَ القرآن، خَلَقَ الإنسَانَ، عَلَّمَهُ البَيَانَ»
      • شرحی پیرامون ۴ آیه اول سوره یس «یس، والقرآن الحکیم، انک لمن المرسلین، علی صراط مستقیم»
      • اثبات این که تبیین قرآن مشروط به بیان پیامبر(صلوات الله علیه وآله) نیست چرا که قرآن سند رسالت است و این دُور مصرّح خواهد شد
    • کلمات کلیدی: پیامبر و تبیین قرآن – خلق روح از جسم – قسم های قرآنی – رحمت عام و رحمت خاص – قرآن سند رسالت پیامبر(صلوات الله علیه وآله)
  • جلسه بیست و نهم (+متن)
    • موضوع: قرآن منبع تمامی احکام اصلی و فرعی
    • جمله انتخابی: پیغمبر(ص) با اینکه در اعلا درجاتِ مقامِ عصمت و مقامِ وحیانی است، محال است غیر از قرآن ملتحد و پناهگاهی داشته باشد. نه پیغمبر تا چه رسد امامان پس از حضرتش تا چه رسد شرعمداران حق تشریع احکام ولو فرعی و جزئی حتی مباح و مستحب و مرجوح تا چه رسد به واجب و حرام هرگز ندارند
    • عناوین درس:
      • بحثی مفصل پیرامون آیه «وَاتلُ مَا أوحِيَ إلَيکَ مِن کِتَابِ رَبِّکَ ، لَا مُبَدِّلَ لِکَلِمَاتِهِ وَلَن تَجِدَ مِن دُونِهِ مُلتَحَدًا» (کهف،۲۷)
      • اثبات این مطلب که پیامبر به جز قرآن هیچ پناهگاه وحیانی نداشته است و تمامی احکام اصلی و فرعی برگرفته از قرآن است
      • احکامی که قرآن نسبت به آن نفی و اثباتی ندارد برگرفته از حروف رمزی است و قرآن با احتساب بُعد رمزی شامل کلّ احکام است
      • در اوایل رسالت که تنها سوره حمد و آیاتی از سوره علق نازل شده بود احکام نماز و روزه و... برگرفته از رموز همین آیات بوده است
      • بحثی مختصر پیرامون طهارت و نجاست و اینکه مشرکین نجس نیستند
      • قرآن مبدلی ندارد و هرگز ناسخ بیرونی نداشته و بُعد رمزی قرآن هم ناسخ نصوص و ظواهر قرآن نیست
      • تمام اعمال پیغمبر صد درصد مستفاد از قرآن است و در عرضه اقوال بر کتاب، بُعد رمزی مَعرَض نیست
      • خدا با اختصاص بُعد رمز به رسول، ارتباط تنگاتنگ امت با معصومان محمدی را اراده کرده است
    • کلمات کلیدی: ملتحد پیامبر (ص) - طهارت و نجاست - حروف مقطعه - حروف رمزی قرآن ـ رکعات نماز - قرآن منبع تمامی احکام اصلی و فرعی - عرضه بر کتاب
  • جلسه سی ام (+متن)
    • موضوع: مراحل نزول قرآن کریم
    • جمله انتخابی: قرآن در دو بُعد مُبین است. یک: برای شخص رسول الله در آنچه بر قلب رسول خدا به گونه‌ای محکم فرود آمده است مُبین است. و دو: در بُعدِ مفصّل، که آیات مفصّلاتِ قرآن بر حسب استعدادات و کوشش‌ها و کاوشهای مختلف برای مکلفین مُبین است.
    • عناوین درس:
      • قرآن سه بُعد دارد ۱- بُعد «لعلیٌ حکیم» قبل از نزول ۲- بُعد تحکیم بعد از نزول ۳- بُعد تفصیل
      • اثبات این که قرآن دارای دو نزول است: ۱-نزول کلی (انزال) ۲- نزول تدریجی (تنزیل)
      • مراتب فهم قرآن و مراحل انزال و تنزیل قرآن
      • قرآنِ مُنزل در شب قدر همان قرآن مفصل نیست
      • تعجیل پیامبر در خواندن قرآن و انواع وحی و حجاب های وحی
      • منبع اصلی تمامی احکام تنها قرآن است
      • بحثی پیرامون آب کُر وقلیل برای اثبات این مطلب که اگر کُر بودن در طهارت شرط باشد آب قلیل به هیچ وجه نمی تواند پاک کننده باشد
    • کلمات کلیدی: آب کُر و قلیل - طهارت و نجاست - نزول قرآن کریم - آیات انزال و تنزیل - نزول کلی- نزول تدریجی (تنزیل) - ملتحد پامبر (ص) - إحکام و تفصیل قرآن
  • جلسه سی و یکم (+متن)
    • موضوع: قطعی الدلالة بودن قرآن
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • توضیحی مفصل پیرامون آیات ۷۵ تا ۷۹ سوره واقعه «فَلَا أقسِمُ بِمَوَاقعِ النُّجُوم، إنَهُ لَقَسَمٌ لَو تَعلَمُونَ عَظِيم، إنَّهُ لَقُرآنٌ کَرِيم، فِي کِتَابٍ مَکنُونٍ، لَا يَمَسُّهُ إلَّا المُطَهَّرُونَ» برای اثبات قطعی الدلالة بودن قرآن کریم
      • اشاره به برخی آیات که قطعی الدّلالة بودن قرآن را ثابت می کند
    • کلمات کلیدی: قطعی الدلالة - ظنی الدلالة - قسم های قرآنی - مس کردن قرآن بدون وضو
  • جلسه سی و دوم (+متن)
    • موضوع: قرآن تنها محور احکام اصلی و فرعی
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • بیان ۵ احتمال به عنوان احکام اصلی و فرعی و اثبات تنها یکی از این ۵ احتمال. این ۵ احتمال عبارتند از:
        1. فقط قرآن محور احکام اصلی و فرعی است به این معنا که احکامی که قرآن نسبت به آن نفی و اثباتی ندارد مثل تعداد رکعات نماز، به صورت رمزی ممحض یا غیر ممحض در قرآن آمده است. (تنها حالت مقبول)
        2. محور احکام دو تاست: ۱- وحی قرآنی ۲- وحی سنتی. به این معنا که احکامی که قرآن نسبت به آن نفی و اثباتی ندارد مثل تعداد رکعات نماز حتی به صورت رمز هم در قرآن نیامده است بلکه به صورت وحی دیگر که وحی سنت نام دارد انجام گرفته است
        3. علاوه بر این که خدا صادر کننده احکام (متشرع) است پیامبر (ص) نیز متشرع است
        4. علاوه بر این که خدا و پیامبرش (ص) متشرع است ائمه معصومین نیز متشرع هستند
        5. علاوه بر این که خدا و پیامبرش (ص) و امامان معصوم متشرعند، شرع مداران نیز در زمان غیبت متشرعند
      • توضیحی مفصل پیرامون آیه «وَاتلُ مَا أوحِيَ إلَيکَ مِن کِتَابِ رَبِّکَ لَا مُبَدِّلَ لِکَلِمَاتِهِ وَلَن تَجِدَ مِن دُونِهِ مُلتَحَدًا» (کهف: ۲۷) برای اثبات این مطلب که قرآن تنها محور احکام اصلی و فرعی است
    • کلمات کلیدی: قرآن - سنّت - متشرع - ملتحد پیامبر(ص) - وحی سنت - محور احکام اصلی و فرعی
  • جلسه سی و سوم (+متن)
    • موضوع: منابع احکام شرعی از دیدگاه علمای شیعه و سنّی
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • بیان منابع احکام شرعی از دیدگاه علمای شیعه وسنی که روی هم رفته ۱۰ تا است: ۱- قرآن ۲- سنت ۳- عقل ۴- اجماع (منقول و محصل) ۵- سیره ۶- اطباق ۷- خبر واحد ۸- استحسان ۹- استصلاح ۱۰- قیاس
      • اشاره به این مطلب که در میان این منابع تنها قرآن است که مشرِّع است و سنت نیز تنها دلیل شرعی است و مشرِّع نیست و عقل هم تنها وسیله می باشد
    • کلمات کلیدی: قرآن - سنت - عقل - اجماع (منقول و محصل) - سیره - اطباق - خبر واحد - استحسان - استصلاح - قیاس - منابع احکام شرعی از دیدگاه علمای شیعه و سنی - خدا تنها مشرّع
  • جلسه سی و چهارم (+متن)
    • موضوع: عرفان قرآنی
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • اثبات این که قرآن چگونه «تبیان لکل شی» است با این که بسیاری از مطالب در متن دلالی لغوی همگانی قرآن هرگز موجود نیست
      • بحثی پیرامون عرفان بر مبنای قرآن و لغت
      • بحثی پیرامون معرفت الله و اشاره به این مطلب که عرفا در معرفت الله یا افراطی هستند و یا تفریطی
    • کلمات کلیدی: سبع المثانی - سوره حمد - عرفان - عرفاء - تبیان لکل شی - ملتحد پیامبر (ص) - علم - یقین - رموز قرآنی
  • جلسه سی و پنجم (+متن)
    • موضوع: عرفان قرآنی
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • اشاره به این مطلب که عرفان قرآنی به طور مفصل در جای جای قرآن ذکر شده و به طور مختصر در سوره حمد بیان شده است
      • شرحی مفصل پیرامون آیه «إيّاکَ نَعبُدُ وَ إيّاکَ نَستَعِينُ» با این عنوان که کل عرفان قرآن به طور خلاصه در این آیه مختصر شده است همرا با پاسخ به این سوال که چرا در نماز با این که تنها نماز می خوانیم خطاب جمع به کار می بریم؟
      • اثبات وجوب نماز جماعت با استدلال به آیات قرآنی
    • کلمات کلیدی: وجوب نماز جماعت - عرفان قرآنی - نسخ احکام توراتی - سوره حمد - سبع المثانی - جمعیت ذات و جمعیت صفات - تسبیح تمامی اشیاء
  • جلسه سی و ششم (+متن)
    • موضوع: عرفان قرآنی (فطرت)
    • جمله انتخابی: انسان ناگزیر از عبودیت است چه بخواهد و چه نخواهد
    • عناوین درس:
      • عرفان دارای دو بُعد است: یکی ایجابی در معرفت حق، و یکی سَلبی در معرفت شیطان
      • انواع هوا در قرآن:۱- هوای نفس ۲- هوای عقل ۳- هوای علم
      • هوا در قرآن فقط هوای نفس امّاره بالسّوء نیست
      • عبادت ده بُعد دارد که همگی غیر از یک بُعد تبعیت از هواست
      • ۳ بُعد از عبادت درونی اند: ۱- اطاعت مطلق از نفس اماره ۲- اطاعت از عقل و علم ۳- گاهی اطاعت از نفس اماره و گاهی اطاعت از عقل و علم
      • ۳ بُعد از عبادت برونی اند و ربطی به خدا ندارند: ۱- اطاعت مطلق از نفس اماره دیگران ۲- اطاعت از عقل و علم دیگران ۳- گاهی اطاعت از نفس اماره و گاهی اطاعت از عقل و علم دیگران
      • ۳ بُعد از عبادت برونی اند و مربوط به خدا هستند: ۱- قراردادن شریکی افضل از خدا ۲- قراردادن شریکی برابر با خدا ۳- قراردادن شریکی پایین تر از خدا
      • عبادت و خشوع انسان برای پروردگار، سرافکندگی و ذُلّ نیست
      • انسان ناگزیر از عبودیت است چه بخواهد و چه نخواهد
      • منظور آیه «لا تَتَّخِذُوا إِلَهَینِ اثنَینِ»؛ دو دسته خدایان درونی و برونی است
      • علم برای رسیدن به نهایت خضوع و خشوع کافی نیست، ما نیازمند ابعاد دیگر عرفان هستیم
      • عرفانِ هر انسانی به اندازه مرحله وجودی اوست، و مرحله نهایی انسان، فؤاد است
      • معنای فطرت در قرآن با محوریت آیه «فَأقِم وَجهَکَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيهَا لَا تَبدِيلَ لِخَلقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّينُ القَيِّمُ وَلَکِنَّ أکثَرَ النَّاسِ لَا يَعلَمُونَ (روم،۳۰)»
      • در آیه «فأقم وجهلک للدین حنیفاً» مخطاب در درجه اول پیامبر(ص) است و بعد سایرین
      • در آیه «فأقم وجهک» خطاب به عقل است
      • در آیه «فأقم وجهک» منظور از وجه همان فطرت است
      • کلمه دین در قرآن به معنای طاعت است، چه طاعت رحمان و چه طاعت شیطان
      • «حنیفاً» در آیه روم، سه بُعد دارد: أقم حنیفاً، وجهک حنیفاً، للدّین حنیفاً
      • «فطرة الله» بدل برای «وجهک» است، یعنی وجه همان فطرت است
      • قرآن برای ناس، فَطَرَ به کار می‌برد و برای سایر مخلوقات خلقت
      • فطرت قابل تغییر هست اما هرگز قابل تبدیل و زایل شدن نیست
    • کلمات کلیدی: عبادت - عرفان - انواع هوا - نفس امّاره - امّاره بالسّوء - هوای نفس - هوای عقل - هوای علم - عقل غیر مطلق - علم غیر مطلق - عقل مطلق - علم مطلق - فطرت - شرک - آیت الله شاه آبادی - خضوع - خشوع - معرفت شیطان
  • جلسه سی و هفتم (+متن)
    • موضوع: عرفان قرآنی (فطرت)
    • جمله انتخابی: فطرت قابل تبدیل نیست و لذا فطرت حجّت ربّانی است در کلّ حالات: الحاد، شرک، کفر، ایمان، با درکات و درجاتشان
    • عناوین درس:
      • ارائه ربّانی در آیات افاقی و أنفسی (برونی و درونی) و بحثی مختصر پیرامون آیه «سَنُرِيهِم آيَاتِنَا فِي الآفَاقِ وَفِي أنفُسِهِم حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُم أنَّهُ الحَقُّ...» (فصلت،۵۳)
      • شرحی پیرامون فطرت با محوریت آیه «فَأقِم وَجهَکَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيهَا لَا تَبدِيلَ لِخَلقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّينُ القَيِّمُ وَلَکِنَّ أکثَرَ النَّاسِ لَا يَعلَمُونَ (روم،۳۰)»
      • در سوره روم قبل از آیه‌ی فطرت، ۶ آیه درباره آیات آفاقی است
      • نگرشِ آفاقی و أنفسی در آیه «فأقم وجهک للدین حنیفا فطرة الله التی فظر الناس علیها»
      • در «فأقم وجهک» مخاطب عقل انسانی است که مکلف است
      • «أقم» در آیه فطرت در سوره روم، از سه ریشه است: قیام، قیمت، استقامت
      • منظور از وجه در «قأقم وجهک»، یک وجه است و آن فطرت است
      • فطرت وجیه‌ترین وجه انسان است و از سایر وجوه انسان بسیار برتر است
      • مخاطب در آیه «فأقم وجهک» مکلّف است؛ پس مخاطب فطرت نیست بلکه عقل است
      • در آیه فطرت عبارت «للِدِّین» به جای «إلی الدین» و نظایر آن اشاره به این است که وجه نباید کوچکترین فاصله‌ای با دین و محور دین که قرآن است داشته باشد
      • «حنیفاً» در آیه فطرت، هم برای «أقم» و هم برای «وجهک» و هم برای «دین» در نقش حال است
      • فَطر و ابعاد آن
      • روح انسان از جسم خلق شده و بر فطرت بنا شده است
      • فطرت انسانی کاملترین مقام فعلی و شأنی آفرینش است
      • معنای تغییر و تبدیل در خلق الله
      • مقایسه معانی کلمات تغییر و تبدیل و تحویل
    • کلمات کلیدی: آیات آفاقی و انفسی - ارائه ربانی - فطرت - عرفان قرآنی -آیت الله شاه آبادی - دین - تبدیل و تغییر - تحویل و تبدیل - وجه - عقل - روح - جان
  • جلسه سی و هشتم (+متن)
    • موضوع: عرفان قرآنی (فطرت)
    • جمله انتخابی: کتاب الله و سنّت قطعی حنیف هستند، ما باید خود را نسبت به آنها حنیف کنیم. پس دینِ حنیف دارای وحدت است نه وحشت. دینِ متوحّشِ وحشت‌افزا، همین دین‌های غیر حنیف است که به نامِ شرع بر خلافِ فطرت، عقلِ مطلق، علمِ مطلق، حسّ مطلق و بر خلافِ عقلانیّتِ فطری و فطرتِ عقلانی است
    • عناوین درس:
      • اشاره به این مطلب که در آیه «فَأقِم وَجهَکَ لِلدِّينِ حَنِيفًا...» حنیفاً حال برای ۴ چیز است و باید این ۴ چیز حنیف (رویگردان از باطل) باشد تا به سعادت رسید: ۱- عقل حنیف ۲- قیمت و اقامه و قیام حنیف ۳- وجه (فطرت) حنیف ۴- دین حنیف
      • بیان ۱۲ محور معرفتی و عملی در سلوک الی الله که عبارتند از: ۱- عقل حنیف ۲- قیمت و اقامه و قیام حنیف ۳- وجه (فطرت) حنیف ۴- دین حنیف ۵- فطرة الله ۶- فَطَرَ النَّاسَ عَلَيهَا ۷- لا تَبدیلَ لِخَلقِ الله ۸-ذَلِکَ الدِّينُ القَيِّمُ ۹-انابه به سوی خدا ۱۰- تقوا ۱۱- اقامه نماز ۱۲ - از مشرکان نبودن
      • برای اقامه‌ی وجه به دین، باید خودِ مکلف، نوعِ اقامه، وجه و دین، همه حنیف باشند
      • عقل سه بُعد دارد: ۱ـ خطا ۲ـ درستِ غیر مطلق ۳ـ درستِ مطلق
      • دین حنیف قرآن است
      • حنافتِ دین سه بُعد دارد: ۱ـ قرآن ۲ـ کنارگذاشتن پیش‌فرض‌های غیر مطلق در مواجهه با قرآن ۳ـ عرضه سنّت به قرآن
      • دین دارای وحدت است و رمز وحدت در شریعت قرآن است
      • برای سلوکِ سلیمِ حنیفِ بی‌شائبه، دوازده محور و پایه وجود دارد
      • اضافه‌ی «فطرة الله» به معنای فطرتِ خدا نیست؛ بلکه به معنای ویژه و مخصوص بودن این فطرت در نزد خداست
      • فطرتِ انسان مَثَلی است از برای ذات، صفاتِ ذات، صفاتِ فعل و فعلِ رب، که تغییرپذیر نیست
      • فطرت زیربنای روح است
      • عبارت «خلق الله» بیانگر اهمیت و ویژه بودن فطرت انسان، در بین مخلوقات است
      • ذلک در «ذلک الدین القیم» اشاره به دور و نشان‌دهنده عظمت و بزرگی دین قیم است
      • «منیبین إلیه» یعنی دائماً و پی درپی به سوی خدا توجه، زاری و توسل کردن
      • صلات محور تقواست
      • مشرکین طاعت و دینشان وحدت ندارد، بلکه متفرق و پراکنده است
      • اختلاف نتیجه شرک است
      • دینِ حنیفِ أقوَم، همان قرآن است
      • ممتازترین خلق خدا فطرتِ انسانی است که مَثَل ربانی است
      • احزابِ باطل به داشته‌های خودشان شادند (اما مؤمنین به فضل و رحمت الهی شادمانند)
    • کلمات کلیدی: حنیف - فطرت - عرفان قرآنی - اقامه وجه - دین حنیف - وجه -دین قیم - مکلف - قرآن - پیش فرض ها - روح - انابه - طاعت - شرک - تفرقه - مثَل ربانی - حزب - شادمانی - سلوک الی الله - سنت - تبدیل و تغییر فطرت - خلق الله
  • جلسه سی و نهم (+متن)
    • موضوع: اعجاز قرآن کریم
    • جمله انتخابی: هر قدر بشر عاقل‌تر، عالم‌تر، مخترع‌تر و مکتشف‌تر بشود، باز هم قرآن جلوتر از آن است
    • عناوین درس:
      • قرآن در چه زمان و برای چه کسانی و از چه بُعدی، معجزه‌ی قانع‌کننده است؟
      • اعجاز اصلی قرآن آیا اعجاز علمی است یا عدم تناقض در آن است یا بُعد فصاحت و بلاغتش
      • اگر در قرآن چیزی باشد که برای غیر خدا ناممکن باشد؛ این اعجاز است و می‌فهمیم که قرآن ربّانی است
      • معجزات سایر پیامبران برخلاف پیامبر اسلام برای همه زمان‌ها و همه مکان‌ها نبوده‌است
      • حداقل اعجازِ قرآن این است که آورنده‌ی آن فردی درس نخوانده و امّی بوده است
      • اگر پیغمبر یک کتاب الفبای ساده را هم می‌نوشت برای اثبات رسالتش کافی بود
      • برتر بودن قرآن نسبت به کتاب‌های وحیانی پیشین، اثبات می‌کند که قرآن وحیانی است
      • آیه ۲۳ سوره بقره در درجه اول، به شخص رسول الله تحدّی می‌کند
      • حتی اگر قرآن فصیح و بلیغ هم نبود و بعضاً تضاد هم می‌داشت چون آورنده‌اش درس نخوانده است، باز معجزه است
      • اعجازِ بَعدی قرآن این است که حتی اگر مانند پیامبر و همه عالم جمع شوند و کتابی بیاورند باز مثل قرآن نخواهد بود
      • معجزه در انحصارِ معجزاتِ بصری نیست، قرآن معجزه‌ی بصیرتی و عقلی است
      • در معجزه‌ی بصیرتی و عقلی دیگر شُبهه‌ی سحر وجود ندارد
      • معجزات بصری موقت است و قرآن معجزه‌ی جاوید است
      • در قرآن هیچ اشاره‌ای نیست که پیغمبر معجزه‌ی بصری کرده باشد
      • معجزات علمی و عقلی قرآن تداوم دارد و ابعادِ بصیرتی و علمی و عقلیِ قرآن تا پایان زمان تکلیف از کلّ خلایق مقدم است
      • وجودِ موجودات فضاییِ عاقل، از معجزاتِ علمی قرآن است که بشر هنوز به آستانه کشف آن هم نرسیده است
      • اشاره‌ی زیبای قرآن به دکل‌های فرستنده و گیرنده رادیویی در آیه ۳۸ سوره طور
      • در طول چهارده قرن هنوز کسی نتوانسته است حتی یک نقطه بر قرآن اشکال بگیرد
      • تطابق با فطرت و عقل در گذر زمان و عدم تضادّ معنوی از مراتب اعجاز قرآن است
      • بشر در حالات گوناگون سخنان مختلف بر زبان می‌راند اما قرآن در طول ۲۳سال دارای انسجام معنایی و لفظی است
      • به آیات قرآن جمله نمی‌گوییم چرا که هر جمله از قرآن، آیه و نشانه‌ای از ربّ و ربّانی بودن آن است
      • در قرآن، ترتیب، تألیف، جمع، اسماءِ سُوَر، ترتیب سور، ترتیب آیات، تمام وحیانی است
      • خدا جلوی تحریف کتاب‌های وحیانی سابق را نگرفته است تا مؤمنین عاقل به دنبال حجّت الهی بگردند
      • شق القمر واقع شده است اما حتماً معجزه نبوده بلکه نشانه‌ای بوده است
      • معجزات پیامبران گذشته برای اثبات رسالت بوده و بعد از آن معلوم می‌شده که کتاب آن‌ها وحی است
      • برای وحیانی بودن قرآن به معجزه‌ی دیگری نیاز نیست. قرآن وحیانی بودن خود و رسالت پیغمبر را ثابت می‌کند
      • تورات و انجیل لازم نیست معجزه باشند چون معجزات دیگری حقانیت و وحیانیت آن‌ها را اثبات کرده است
      • عدم اختلاف و تکامل در آراء و نظرات، برای غیر خدا محال ذاتی است
      • معصومین هم در پرتو قرآن است که کلامشان یکسان است و تکامل ندارد
      • معجزات بصری پیامبران از نظر علمی امکانِ وقوع دارد اما انجام آن در آن زمان برای غیر خدا ناممکن است
      • معجزه به معنای امر محال نیست بلکه امری است که برای غیر خدا ناممکن باشد
      • در تورات و انجیل تحریف شده هنوز حدود ۶۰ بشارت درباره پیامبر اسلام وجود دارد اما اهل کتاب زیر بار نمی‌روند
      • قرآن نسبت به کتاب‌های وحیانی پیشین، «مُهَیمِن» است یعنی نگهبان و حاکم و محیط
      • علمای اهل کتاب قبل از قرآن باید درست را از نادرست جدا می‌کردند اما نکردند، و الآن هم ما باید احادیث جعلی را از صحیح جدا کنیم
    • کلمات کلیدی: اعجاز قرآن کریم - فصاحت و بلاغت قرآن - اعجاز معنوی قرآن - معجزات علمی قرآن کریم - اعجاز تکوینی - معجزه - معنای اعجاز - شق القمر- موجودات فضایی عاقل- اشاره قرآن به دکل های گیرنده و فرستنده صوتی و تصویری - امی - اثبات رسالت - معجزه بصری - معجزه بصیرتی - فطرت - ثبات در کلام خدا - اثبات وحیانیت - تورات - انجیل - غوص فی البحار - نجف - محال ذاتی - محال وقوعی - احادیث جعلی
  • جلسه چهلم (+متن)
    • موضوع: خلافت آدم (از انسان های پیشین)
    • جمله انتخابی: خلیفه با مستخلفٌ عنه متناسب است؛ اگر آیة الله بروجردی بفرماید که فردا به جای خودم فلانی می‌آید، هیچ جاهل و دیوانه‌ای می گوید که آقا آیا می خواهی یک آدم بی‌سواد و فاسق و عوضی بفرستید؟!
    • عناوین درس:
      • استفسار آیات ۳۰ و ۳۱ سوره بقره درباره خلافت آدم از پیشینیان
      • آیا الـ در کلمه «الارض» تعریف است و منظو همین زمین است یا الـ جنس است و منظور زمین و زمین های آسمانی و کل زمینه های تکلیف است؟
      • منظور از خلیفه چیست؟
      • خلیفه داشتن برای خدا محال است
      • آدم(ع) خلیفه‌ی نسل‌های منقرض شده‌ی انسانی است
      • آیا سوال ملائکه از خدا اعتراض است و یا سوال استفهامی است؟ و علت سوال چه بوده است؟
      • سؤال ملائکه شاهد است که منظور از خلیفة، خلیفة الله نیست
      • خلیفه با مستخلفٌ عنه متناسب است؛ اگر آیة الله بروجردی بفرماید که فردا به جای خودم فلانی می‌آید، هیچ جاهل و دیوانه‌ای می گوید که آقا آیا می خواهی یک آدم بی‌سواد و فاسق و عوضی بفرستید؟!
      • توضیحی پیرامون آیه «وَنَفَختُ فِيهِ مِن رُوحِي...» و بیان منظور از کلمه «روحی»
    • کلمات کلیدی: خلافت آدم - انسان های منقرض شده - وَنَفَختُ فِيهِ مِن رُوحِي - زمین های آسمانی - اسماء الله - ملائکه
  • جلسه چهل و یکم (+متن)
    • موضوع: خلافت آدم (از انسان های پیشین)
    • جمله انتخابی: أسماءی که به آدم(ع) تعلیم شد لفظی نیست، چون اسماء لفظی بدون معرفت به حقیقت آنها، اهمیّتی ندارد. خیلی از فُسّاق هستند که اسماء بسیاری را می‌دانند ولیکن معرفت درستی ندارند
    • عناوین درس:
      • آیا آیه «احسن تقویم» شامل انسان‌های قبل از آدم هم می‌شود؟
      • دلیل سؤال ملائکه در آیه «أتَجعَلُ فیها من یفسدُ فیها...» چه بود؟ آیا سؤال اعتراضی بود یا استفهامی؟
      • آیا آدم که گناه کرد برتر است یا ملائکه که معصوم‌اند بودند؟
      • «الأسماء کلّها» چه بوده است؟ لفظ بوده یا ذوات یا اشباح؟
      • انواع ملکوت: ۱- تکلیفی که همه باید با کوشش به آن برسند ۲- وحیانی ۳- منحصر برای خدا
      • آدم(ع) با دو امتیاز بر ملائکه فضل داده شد: ۱- آموختن اسماء از خدا ۲- تعلیم اسماء به ملائکه
    • کلمات کلیدی: ملائکه - انسان های منقرض شده - الاسماء - آدم - تعلیم اسماء - ملکوت - احسن تقویم - خلقت آدم - گناه آدم
  • جلسه چهل و دوم (+متن)
    • موضوع: خلود در جهنّم، بی نهایت نیست
    • جمله انتخابی: با کمال تأسّف باید عرض کرد اعتقاد به قضیه‌ی خلود فی النّار، به طور اعوجاجی و منحرف است و در حقیقت نسبت دادن ظلم بلکه اَظلَمیّت به خدای متعال است
    • عناوین درس:
      • اثبات لغوی، قرآنی، عقلی بر این مطلب که خلود به معنای ماندن بی نهایت نیست و ماندن بی نهایت در جهنم ظلم است
      • حتی لغت و ادبیاتِ عرب را هم باید به قرآن عرضه کرد
      • توضیحی پیرامون آیه «... وَرَحمَتِي وَسِعَت کُلَّ شَيءٍ...»
      • پاسخ به روایت واحد و ضعیفی که برای خلود در جهنم استدلال می شود
      • پاسخ به استدلالِ غلطی که فلاسفه برای اثبات خلود بی نهایت در جهنم می آورند
      • آیه «ولَکِنَّهُ أخلَدَ إِلَی الأَرض» نشان می‌دهد «خلود» به معنای بی‌نهایت نیست!
      • مگر گناهکار، گناه، و اثر گناه محدود نیست؟ پس چرا باید عذاب نامحدود باشد؟
      • عذاب بی‌نهایت خلاف آیه‌ی «جزاءً وفاقاً» است
      • خدا مظلوم واقع نمی‌شود، که ظلم به او ظلم بی‌نهایت باشد
      • گناهکارِ خالدِ در غذاب که مستحق جنة نیست؛ بعد از عذابش، نیست و نابود می‌شود
      • عذابِ گناهکاران در جهنم، کمتر از استحقاق‌شان است و رحمت خدا به این شکل شامل‌شان می‌شود
      • رحمت خدا نسبت به اهل رحمت بی‌نهایت و نسبت به اهل عذاب محدود است
      • جهنم و اهل آن در زمانی هر چند دور و دیر از بین خواهد رفت و نابود می گردد
    • کلمات کلیدی: خلود در جهنم - فلاسفه - رحمت - جهنم - جهنمیان - عدل و فضل خدا
  • جلسه چهل و سوم (+متن)
    • موضوع: چگونگی جزا و انعکاس اعمال در قیامت
    • جمله انتخابی: آیا جزاء قیامت مانند جزاهایی است که ما می‌دهیم؟ که اگر مثلاً کسی چنین کند ما چنان کنیم؟ نخیر، جزاء ربّ العالمین چه در خیرات و چه در شرور، بروز و ظهورِ ملکوت و حقیقت عمل است: «هَل تُجزَونَ إلأ مَا کُنتُم تَعمَلُونَ». خودِ عمل جزاست نه این که در مقابلِ هر عمل، جزایی قراردادی و مصلحتی باشد
    • عناوین درس:
      • شهودِ ناطقِ اعمال در قیامت: ۱- ملائکه ۲- انبیاء و حضرات معصومین(ع)
      • شهودِ صامت اعمال در قیامت: ۱- فضاء ۲- زمین ۳- اعضای درونی و برونی انسان
      • اعمال و چگونگی انعکاس و جزای آن
      • جنّت و بهشت هم اکنون وجود دارد اما جهنم هنوز خلق نشده است
      • حبطِ اعمال
      • آیات مربوط به انعکاس اعمال در قیامت
      • در قیامت انعکاس همه‌ی اعمال را همه نمی‌بینند
      • جزاء در قیامت نیتجه‌ی انعکاسِ ملکوت اعمال است
    • کلمات کلیدی: جهنم - بهشت - انعکاس اعمال - شهود اعمال در قیامت - شهود ناطق و صامت
  • جلسه چهل و چهارم (+متن)
    • موضوع: آیات مشلکه قرآن (نسخ و انساء در آیه «ما ننسخ من آیة أو ننسها»)
    • جمله انتخابی: بر پیغمبر بزرگوار در شب قدر، نسبت به کلّ شرایع ربّانی گذشته و نسبت به شریعتِ قرآنی، به طور مجمل و مختصر و بدونِ لفظ، وحیِ رسالتیِ کاملِ صد درصد شد
    • عناوین درس:
      • پاسخ به عقیده یهودیان که قائلند که خدا هیچ یک از احکامش را نسخ نمی کند چرا که نسخ دلالت بر جهالت و عدم حکمت دارد
      • شرحی مفصل پیرامون آیه «مَا نَنسَخ مِن آيَةٍ أو نُنسِهَا نَأتِ بِخَيرٍ مِنهَا أو مِثلِهَا» (بقره،۱۰۶)
      • معنای نسخ و انساء
      • آیت در آیه «ما ننسخ من آیة» به دلیل اطلاق آیه هر سه نوعِ آیتِ رسولی و آیت رسالتی و آیت لفظی را شامل است
      • توضیحی مختصر پیرامون آیه «سَنُقرِئُکَ فَلَا تَنسَى- إلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ...»
      • آیت رسولی در آیه «ما ننسخ من آیة» تنها شامل انبیاء اولوالعزم است که هر یک از قبلی برتر یا برابر است
      • معجزه‌ی خاتم النبیین برتر از همه معجزات پیامبران الهی است
    • کلمات کلیدی: شریعت - نسیان پیامبر(ص) - نسخ در قرآن - انواع آیات الهی - یهودیان - حکمت الهی - اولوالعزم ـ آیت رسولی ـ آیت رسالتی ـ آیت لفظی
  • جلسه چهل و پنجم (+متن)
    • موضوع: آیات مشلکه قرآن (بحث نسخ و ادامه جلسه قبل)
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • شرحی پیرامون آیه «وَکُلًّا نَقُصُّ عَلَيکَ مِن أنبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَکَ وَجَاءَکَ فِي هَذِهِ الحَقُّ...» برای اثبات این مطلب که پیامبر (ص) باید از تمامی گزارشات رسالت های پیشین اطلاع داشته باشد
      • اشاره به ۴ نمونه نسخ در قرآن کریم
        1. جواز ازدواج کافر و مومن با یکدیگر در شرایع پیشین و حرمت آن در شریعت اسلام بر مبنای آیه ۱۰ ممتحنه
        2. عدم جواز ازدواج مرد مسلمان با زن کافر و کتابی بر حسب آیه ۱۰ ممتحنه ونسخ این قسمت آیه با آیه ۵ مائده
        3. عدم جواز ازدواج زناکار با غیر زناکار و جواز ازدواج زناکار با زناکار بر حسب آیه ۳ نور و نسخ جواز ازدواج زناکار با زناکار بر حسب آیه ۵ مائده
        4. حبس زن زناکار در خانه و اذیت مرد زناکار بر حسب آیه ۱۵ و ۱۶ نساء و نسخ این حد به تازیانه زدن بر حسب آیه ۲ نور
    • کلمات کلیدی: اطلاع پیامبر(ص) از رسالت های پیشین - نسخ در قرآن - زنا - حد - ازدواج ناهمسان - ازدواج با اهل کتاب - ازدواج با زناکار
  • جلسه چهل و ششم (+متن)
    • موضوع: نسخ در قرآن
    • جمله انتخابی: سنت هرگز ناسخ قرآن نیست
    • عناوین درس:
      • انواع نسخ در قرآن
      • تفاوت بین ناسخ با مقید و مخصّص
      • بعد از نزول کلّ قرآن؛ دیگر برای ما ناسخ با مقیّد و مخصص تفاوتی ندارد
      • انواع عام و مطلق‌های قرآن
      • سنت هرگز ناسخ قرآن نیست
      • نصوص قرآن در عموم و اطلاق، هرگز با سنت قابل نسخ یا تخصیص و تقیید نیست
      • نسخ تنها در احکام امکان دارد نه در اخبار و موضوعات
      • بررسی آیاتی که با مضمون «الا ما قد سلف» همراه است
      • آیاتی مثل «احلّ لکم» و «الیوم احلّ» اشاره است در نسخِ حکمِ قبلی، که حرام بوده است و حلال شده
      • برای روزه در شریعت تورات، خوردن و آشامیدن در طول شب ممنوع بوده و فقط افطاری و سحری مجاز بوده است
      • هر خبری که موافق یا مخالف کتاب نباشد و معارض روایی هم نداشته باشد مورد قبول است، حتی خبر واحد
      • بحثی پیرامون احادیث قدسی و انواع آن
      • معنا و برخی مصادیق انساء در آیه «ما ننسخ او ننسها»
    • کلمات کلیدی: سنت - خبر واحد - انساء - نسخ - ناسخ و منسوخ - عموم و اطلاق - مخصص - مقید - بقای بر جنابت تا اذان صبح در رمضان - روزه در شریعت تورات - عام و مطلق - احادیث قدسی - ملتحد پیامبر(ص)
  • جلسه چهل و هفتم (+متن)
    • موضوع: نسخ در قرآن
    • جمله انتخابی: ظاهر مستقر در قرآن همان جایگاه نصّ را دارد اما در غیر قرآن این‌طور نیست
    • عناوین درس:
      • تعریف و معیار تشخیص نص، ظاهر مستقر، عام، خاص، مطلق و مقید در قرآن
      • چگونگی تشخیص رابطه ناسخ و منسوخ بین دو آیه
      • چگونگی تشخیص ناسخ از منسوخ میان دو آیه که با یکدیگر رابطه ناسخ و منسوخ دارند
      • پاسخ به این سوال که در «مَا نَنسَخ مِن آيَةٍ أو نُنسِهَا نَأتِ بِخَيرٍ مِنهَا أو مِثلِهَا...» «ما»، «ما»ی موصوله شرطیه است
      • ظاهر مستقر در قرآن همان جایگاه نصّ را دارد اما در غیر قرآن این‌طور نیست
      • مثالی از مراحل عبارت و اشاره و لطیفه و حقایق در قرآن در آیه «لا یمسّه الا المطهرون»
    • کلمات کلیدی: نص - ظاهر مستقر - عام و خاص - مطلق و مقید - نسخ در قرآن - اشاره و لطیفه و عبارت - ناسخ و منسوخ
  • جلسه چهل و هشتم (+متن)
    • موضوع: تفسیر سوره ناس
    • جمله انتخابی: انسان و ناس در قلّه ربوبیت حضرت حق قرار دارند
    • عناوین درس:
      • تفسیری مختصر از کل سوره ناس
      • بیان اینکه چرا در «قل أعوذ برب الناس» ربوبیت خاص در مورد «ناس» آمده نه ربوبیت فراگیر مثل «رب العالمین»
      • ربوبیت‌ها نسبت به همه مخلوقات یکسان نیست و انسان و ناس در قلّه ربوبیت قرار دارند
      • همان‌طور که عبودیت در انحصار خداست؛ استعاذه هم منحصر به اوست
      • پناه‌بردن به «رب الناس» شامل کسانی که کمتر و پایین تر از انسان هم هستند؛ می‌شود
      • در آسمان‌ها هم انسان‌هایی هم‌سطح انسانِ زمینی هست و انسانِ زمین و نظیرهای او در آسمان، برترین مخلوقات خدا در بُعد ربوبیت هستند
      • توضیح وسواس و خنّاس و اینکه محل وسوسه در سینه (صدر) است
      • «من الجنّة» شامل همه عوامل وسوسه کننده مخفی است و منحصر به جن نیست
      • حوزه‌های علمیه ما به دلیل وجود وسواس‌های خناس از قرآن دور مانده‌اند!
    • کلمات کلیدی: سوره ناس- جن - ناس - انسان های آسمانی - انسان های منقرض شده - مالکیت خدا - ربوبیت خدا - وسواس - قلب - صدر - عقل
  • جلسه چهل و نهم (+متن)
    • موضوع: لزوم تمسک به قرآن
    • جمله انتخابی: بزرگ‌ترین و قوی‌ترین سلاحی که پروردگار عالم برای نگهبانیِ و پاسداری ما مقرر کرده است؛ قرآن است
    • عناوین درس:
      • پاسخ به این سوال که قرآن از چه کسی نازل و در چه وضعی تدوین و برای چه نازل شده است؟
      • تفسیر آیه «وَالَّذِينَ يُمَسِّکُونَ بِالکِتَابِ وَأقَامُوا الصَّلَاةَ إنَّا لَا نُضِيعُ أجرَ المُصلِحِينَ» وبیان معنای تمسک و انواع تمسک
      • اشاره به مهجوریت و مظلومیت قرآن در میان حوزویان وعوام و لزوم تمسک به قرآن
      • «یسمکون» به معنای نگهبانی و پاسداری خود و دیگران از خطاها و خطرات
      • شیطنت استعمار و حماقت ما باعث شده که حوزه‌های علمیه از قرآن دور بیفتند
      • زمانی در حوزه‌ها کسی که روی قرآن کار می‌کرد را مسخره می‌کردند!
      • تمسک به قرآن چهار بُعد دارد: علم، عقیده، اخلاق، عمل
      • فضّه کنیز حضرت زهرا(س) به قرآن استدلال می‌کرد و علمای امروز از قرآن دورند!
      • توجّه و حضور قلب در نماز و رابطه نماز و قرآن
      • بزرگان علمای ما به قرآن توجه نکردند
      • هر بلایی بر سر ما بیاورند؛ إن شاء الله از قرآن دست بر نمی‌داریم
      • ما نسبت به معصومین هیچ نیستیم؛ آنها خودشان را فدای قرآن کردند؛ جان ما چه ارزشی دارد
      • سنگباران کردن خانه آیت الله تهرانی و حمله به مسجد امام رضا بعد از انقلاب
      • سخن امام خمینی(ره) در افسوس برای دوری از قرآن
      • روایت امام صادق(ع) در مصباح الشریعة درباره شرایط مطالعه قرآن
    • کلمات کلیدی: فضّه - قرآن - مظلومیت قرآن - لزوم سکوت هنگام قرائت قرآن - دوری علمای شیعه از قرآن - صاحب کفایه - شیخ انصاری - صاحب مکاسب
  • جلسه پنجاهم
    • موضوع: دفاع از قرآن در برابر برداشت های غلط از چند روایت
    • جمله انتخابی:
    • عناوین درس:
      • ادامه شرح حدیثی از امام صادق (ع) در بیان فضیلت و توجه به قرآن
      • بیان سه ضلع برای هندسه قرائت قرآن با محوریت حدیثی از امام صادق (ع) که عبارتند از: ۱- قلب خاشع ۲- بدن فارق ۳- موضع خالی
      • جواب به حوزویان به خاطر فهم اشتباهشان از حدیث «انما یعرف القرآن من خوطب به» (نسبت به قرآن کسی معرفت پیدا می کند که مخاطب قرار گرفته است)
      • اشاره به برخی از آیات که قطعی الدلالة بودن قرآن را ثابت می کند
      • توضیحی مختصر پیرامون منظور امام صادق در حدیث «یا ابا حنیفة والله انک لا تعرف من القرآن حرفا»
    • کلمات کلیدی: امام صادق و ابوحنیفه - حروف مقطعه - إنّ القرآن علی اربعة اشیاء - مخاطب قرآن - قرائت قرآن - قطعی الدلالة و ظنی الدلالة
جلسات قبلی « فهرست کل جلسات » جلسات بعدی

مطالب منتخب: