خانه عناوین سایت بانک مقالات «جلسات درس تفسیر موضوعی»

اعتراض به حکمی برای روزه‌داران
ارسال در تاريخ جمعه ٤ امرداد ۱۳٩٢ توسط سید صابر

« بسم الله الرحمن الرحیم »

« فَبَشِّر‌ عِبادِ الَّذینَ یَستَمِعونَ القَولَ فَیَتَّبِعونَ أَحسَنَهُ أُولـٰئِکَ الَّذینَ هَداهُمُ اللّهُ وَأُولـٰئِکَ هُم أُولُو الأَلبابِ » (زمر،١٧-١٨)

در پی فتوای شرعی آیت الله بیات زنجانی مبنی بر جواز نوشیدن آب در حد ضرورت برای روزه‌داری که به عسر و حرج(1) افتاده است، متأسفانه شاهد بودیم که برخی افراد به این فتوای صحیح اعتراض کرده و مطالبی خلاف واقع بیان داشتند.

با این توضیح که طبق فتوای فقیه أعلم قرآنی، آیت الله صادقی تهرانی(ره)، این حکم شامل مواردی است که خود فرد باعث بوجود آمدن این عسر و حرج نباشد(2)؛ با کمال تعجب، یکی از علما برای مقابله با این مطلب گفت:


«با دین مردم بازی نکنید... در این فتوا استناد به روایتی شده که هم از نظر سند و هم از نظر دلالت زیر سؤال است و اگر هم فرض بر صحّت حدیث باشد در میان فقها، احدی چنین فتوایی نداده است و این گفته خلاف اجماع فقهای اسلام است و بالاتر از آن احتمال دارد خلاف ضرورت دین باشد» !!

و شخص دیگری نیز گفته است: «این فتوا، خرق اجماع کل علمای عالم اسلام است. اگر قولی در میان اقوال مطرح شود که در طول تاریخ هیچ قولی با او همراهی نکند؛ مثل همین حالتی که اکنون به وجود آمد. به آن خرق اجماع مرتّب میگویند، چون نه علمای شیعه و نه علمای سنی تاکنون چنین اظهار نظری نداشتند... ممکن است کسی بخواهد حرف جدیدی بزند تا دیگران بگویند: او نوپرداز است؛ و معروف شوم، به تعبیر آیة ‌الله فاضل لنکرانی قول مخالف بگو تا معروف شوی، اگر این گونه باشد بحث مبنای دینی ندارد...» !!

در این بین یکی از اعضای «مرکز مطالعات فقه قرآنی»، جناب حجة الاسلام والمسلمین شیخ علی چراتیان، که در زمان حیات آیة الله صادقی تهرانی(ره)، مسئول دفتر ایشان نیز بوده‌اند، بنا به وظیفه شرعی و قرآنی خود، جوابیه‌ای به این سخنان داده‌اند که حقیقتِ مطلب را برای جویندگان حق آشکار می‌کند.

در این جوابیه نشان داده شده است که:

اولاً: روایات مورد استناد برای این فتوا موثق هستند.
ثانیاً: در میان گذشتگان و معاصرین علمایی چون آیت الله علامه حلی، شیخ بهایی، آیت الله صادقی تهرانی، و آیت الله سبحانی، و برخی دیگر از علما به این مطلب، فتوا داده‌اند و لذا خرق اجماعی صورت نگرفته است.
ثالثاً: چنین مطلبی هرگز ضروری دین نیست، بلکه منطبق بر کتاب و سنت می باشد.

و برای ما جای بسی تعجب و شگفتی است که چرا عالمی صاحب رساله چنان مطالب خلافی را آن هم در جمعی که به گوش عامه مردم میرسد عنوان داشته و شرط علم و تقوای خویش را مورد خدشه قرار داده‌اند. و در هر حال انگیزه بیان چنان نظراتی برای ما مجهول مانده است. والله العالم.

از شما دعوت می کنیم تا متن جوابیه حجة الاسلام علی چراتیان به این سخنان را مطالعه بفرمایید:

«دانلود متن جوابیه علمی حجة الاسلام چراتیان به یکی از علماء
پیرامون فتوای نوشیدن آب در حال روزه
»
(حجم فایل: 277kB)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت (۱۸مهر ماه ۱۳۹۲): بیش از دو ماه از این متن اعتراضی می گذرد و علیرغم پیگیری برای دریافت پاسخی از سوی معترض گرامی، ایشان پاسخی ندادند و جالب آنکه... (دانلود متن توضیحی حجّة الاسلام چراتیان).

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1): عسر یعنی سختی که همراه ضرر؛ و زیان آور باشد، مانند بیماری، گرچه سختی آن کم باشد یا فی الحال سخت و دشوار نباشد و تنها زیان آور باشد. و حرج یعنی سختی و مشقتی که ضرری به همراه ندارد و تنها انجام آن با دشواری همراه است و طاقت‌فرساست.

(2): بر مبنای فقه قرآنی و فتوای فقیه قرآنی آیت الله صادقی تهرانی(ره)، مقدمه‌ی واجب، واجب است و نیز مقدمه‌ی حرام، حرام است. یعنی اگر کاری مقدمه‌ی یک حرام است، بدون آنکه شرع تصریحی بر حرمت آن کار بکند، انجام آن حرام خواهد بود. ونیز اگر برای انجام یک واجبِ شرعی، مقدماتی لازم است تا بتوان آن واجب را انجام داد، بدون آنکه شرع تصریحی بر وجوب آن مقدمات بنماید، انجام آن مقدمات واجب است.

لذا از آنجا که روزه‌ی ماه مبارک رمضان واجب است، بایستی فرد مسلمان تمام مقدماتی را که برای روزه‌داری وی لازم است، از قبل فراهم کند. مثلاً اگر کسی شغلی دارد که با روزه‌داری منافات دارد و باعث عسر و حرج برای روزه‌دار می‌گردد، واجب است در صورت توان، در طول سال به گونه‌ای کار و تلاش مضاعف انجام دهد که نیازی نداشته باشد تا در ماه مبارک رمضان کار کند، یا بتواند ساعت کاری خود را به اندازه‌ای بکاهد که به روزه‌ی او آسیبی نرسد. و این کار بر او واجب است مگر آنکه از توان او خارج باشد. یا ضرورت مهمتر یا برابری در انجام چنان کاری وجود داشته باشد. مانند سربازی که از دین و ناموس و مملکت خویش دفاع می‌کند و یا فرد عائله‌مندی که اگر کار نکند یا کمتر کار کند، عائله او گرسنه می‌مانند و در عسر و حرج قرار می‌گیرند.

و نیز  روزه‌داری که می‌داند اگر در معرض آفتاب و گرما قرار بگیرد عسر یا حرجی برای او پیش خواهد آمد که قادر نخواهد بود روزه‌ی خود را ادامه دهد، حرام است که خود را در معرض گرما و آفتاب قرار دهد مگر آنکه ضرورت مهمتر یا برابری در بین باشد.

و نیز در سفری که عسرآور باشد، اگر روزه‌دار می‌تواند سفر را ترک کند، واجب است که آن را ترک کند، و اگر ضرورتی برای این سفر وجود ندارد جایز نیست که به اینگونه سفر عسرآوری که روزه‌ی ماه رمضان را ضایع می‌کند برود. (مسأله410و413و414)، و توضیح آنکه طبق آیات قرآن کریم و فتوای آیت الله صادقی تهرانی سفری که عسرآور نیست موجب ترک روزه نمی‌گردد و فرد مسلمان بایستی روزه خود را بگیرد. و تنها شرط خوردن روزه، عسر و حرج است. (مسأله411)

و کلاً اگر فردی در ماه رمضان خودش را بدون ضرورت، و به صورت اختیاری به عسر بیندازد، روزه‌ی او باطل است و بایستی قضای آن را بجا بیاورد حتی اگر آن روز امساک کند و روزه‌ی خود را نخورد، که این روزه‌ی در حالِ عسر، حرامی مضاعف است. و در صورتی که نیت او از این که خود را به عسر انداخته است، این باشد که روزه‌اش را بشکند، در این حالت علاوه بر آنچه ذکر شد کفاره‌ی عمد نیز بر او واجب است. (مسأله413).

همین‌طور اگر فرد روزه‌دار خود را به حرج بیندازد حق ندارد روزه خود را بخورد و بایستی امساک نماید و خوردن روزه بر او حرام است. و اگر روزه خود را بشکند باید قضای آنرا هم بجا بیاورد. و در صورتی که نیت او از این که خود را به حرج انداخته است، این باشد که روزه‌اش را بخورد، در صورت شکستن روزه، علاوه بر آنچه ذکر شد کفاره‌ی عمد نیز بر او واجب است. (مسأله410).

بنابرین احکام عسر و حرج برای کسانی است که به ناچار و ضرورت، به عسر یا حرج دچار شده‌اند نه آنکه فرد خود را دچار عسر و حرج نماید چرا که عذر مقبول در قرآن «ما اضطُرِرتُم» (أنعام،119) است و نه «ما اضطَرَرتُم».

پس از این مقدمات:

اگر کسی در حال روزه‌ی ماه مبارک رمضان، به قدری تشنه شد که روزه برای او طاقت‌فرسا و موجب حرج گردید (به شرطی که خودش عامل این تشنگی مفرط و حرج نبوده باشد) می‌تواند، مقدار کمی در حد ضرورت آب بنوشد و روزه‌ی او صحیح است و قضا هم ندارد. گرچه تحمل این حالتِ سختی و حرج بهتر و مستحب است «فمن تطوع خیر‌ا فهو خیر‌ له، وأن تصوموا خیر‌ لکم، إن کنتم تعلمون» (بقره،184).

ونیز  آن کسی که از روزه‌ی ماه رمضان، فقط نیاشامیدن آب برای وی ضرر داشته و عسرآور باشد، واجب است در حد ضرورت آب بنوشد و روزه‌ی خود را هم بگیرد و روزه‌ی او صحیح است و قضا هم ندارد. (مسأله416). و این حکم شامل خوردن قرص و امثال آن نمی شود یعنی بیماری که ضرورت دارد تنها قرص یا داروی خاصی را در طول روز بخورد، نمی تواند روزه بگیرد.

و این حکم صحیح شرعی بر مبنای روایات موثق از اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم‌السلام) است که مخالف قرآن هم نیستند. و آیت الله صادقی تهرانی و نیز بزرگانی از قدما مانند آیت الله علامه حلّی و شیح بهایی(رحمة الله علیهم) نیز به همین حکم فتوا داده‌اند.


برچسب ها : اخبار و اطلاع رسانی ،انقلاب قرآنی ،نظرات فقهی و فقه گویا ،مقالات، نقد و مصاحبه

رسولان - برترین مرجع دانلود آثار آیت الله العظمی محمد صادقی تهرانی
درباره سایت:
آیت الله العظمی محمد صادقی تهرانی

در طول چهارده قرن گذشته همواره قرآن، کنار گذاشته شده و مظلوم بوده است و عالمان دینی کمتر قرآن را محور کار خویش قرار داده اند.

در این میان آیة الله صادقی تهرانی«ره»، از معدود فقیهانی بوده است که کتاب خدا را در همه ابعاد محور اصلی کار خود قرار داده و روایات را نیز در صورت تطابق یا عدم مغایرت با کلام خدا پذیرفته نه صرفا بر مبنای علم رجال و حدیث و...

ایشان بیان کننده فقه گویا در برابر فقه سنتی و فقه پویا می باشند.

این فقه قرآن محور، همان روش معصومان محمدی علیهم السلام می باشد که برمبنای روایات فوق حد تواتر، بر همه مسلمین نیز عمل به آن واجب است.

در این سایت از مبانی، افکار، فتاوای فقهی، زندگینامه و احیانا خبرهای مربوط به صاحب تفسیر شریف الفرقان خواهیم نوشت.

إن شاء الله

...